Veertig gemeenten in opstand tegen verplichte huisvesting ex-gevangenen in hun eigen wijk
Alphen aan den Rijn, zaterdag, 17 januari 2026.
Alphen aan den Rijn met de grootste gevangenis van Nederland slaat alarm samen met veertig andere gemeenten. Ze vrezen voor veiligheidsrisico’s en nog meer druk op de woningmarkt als ex-gedetineerden straks verplicht een huis moeten krijgen waar ze vastzaten in plaats van terug te keren naar hun eigen gemeente.
Ministerie wil ex-gevangenen huisvesten waar ze vastzaten
Het ministerie plant een aanpassing van de regeling Versterking regie volkshuisvesting [1]. Ex-gedetineerden moeten straks met spoed een woning krijgen in de gemeente waar ze vastzaten, ook als ze daar geen enkele binding mee hebben [1][3]. Deze regel geldt ook voor mensen uit daklozenopvang en jeugdzorginstellingen [2]. Tot nu toe keerden vrijgelaten gevangenen terug naar de gemeente waar ze woonden vóór hun detentie [1][3]. Het ministerie denkt dat ex-gedetineerden zo eerder stabiele huisvesting vinden, omdat in grote steden waar velen vandaan komen juist minder aanbod is [2].
Alphen vreest voor veiligheid en woningdruk
Alphen aan den Rijn ziet grote problemen aankomen [1]. In de penitentiaire inrichting aan de Maatschapslaan verblijven meer dan duizend gedetineerden [1][3]. Jaarlijks komen daar velen vrij die behoefte hebben aan huisvesting en nazorg [3]. “Dit legt een zware verantwoordelijkheid bij gemeenten met grote, bovenregionale voorzieningen en kan leiden tot veiligheidsrisico’s en verdringing van lokale woningzoekenden”, waarschuwt de gemeente [3]. De wachttijd voor een sociale huurwoning in Alphen bedraagt al zeven tot tien jaar [6]. Wethouder Pieter Paul Slikker uit Den Bosch, die het initiatief nam voor de brandbrief, noemt het voorstel “gewoon niet logisch” [1][2]. “De beste plek voor ex-gedetineerden om opnieuw te beginnen is vaak de gemeente waar zij vandaan komen. Hun sociale netwerk ligt daar, niet in een voor hen totaal onbekende plaats”, zegt hij [2].
Hulporganisaties pleiten voor maatwerk
Humanitas erkent dat stabiele huisvesting cruciaal is om recidive te voorkomen [1][3]. Maar de organisatie benadrukt dat nazorg veel meer omvat dan alleen een dak boven het hoofd. “Het gaat ook om toegang tot bestaande hulpverlening, schuldhulp, werk- en inkomensondersteuning en sociaal contact”, zegt een woordvoerder [2][3]. Als iemand in een andere gemeente wordt geplaatst, moeten hulptrajecten vaak opnieuw worden opgestart [3]. Terugkeer naar een vertrouwde omgeving kan bijdragen aan stabiliteit en herstel van familiebanden, maar brengt ook risico’s met zich mee [1]. Ex-gedetineerden kunnen opnieuw in aanraking komen met verkeerde vrienden, verslaving of negatieve groepsdruk [2]. Daarom pleit Humanitas voor maatwerk per situatie [2]. De Tweede Kamer buigt zich de komende periode over de voorgestelde wijziging van de regeling [2].