De EU trekt voor het eerst een rode lijn: Iran krijgt sancties voor blokkade van 's werelds oliekraan
Brussel, woensdag, 10 juni 2026.
Iran heft tolgeld voor schepen in de Straat van Hormuz. Twintig procent van alle olie ter wereld vaart daar doorheen. Op 8 juni 2026 zei de EU: genoeg. Voor het eerst legt Europa sancties op speciaal voor het blokkeren van vrije scheepvaart.
Tolheffing op de wereldzeeën: Iran zet de deur op slot
Het speelt zich af in Iran en de Straat van Hormuz — maar de gevolgen landen recht op de Nederlandse energierekening. Sinds 28 februari 2026 blokkeert Iran de Straat van Hormuz, nadat de VS en Israël aanvallen op Iran begonnen [1][4]. De Iraanse Revolutionaire Garde (IRGC) nam letterlijk de controle over: schepen worden gescreend, en wie wil doorvaren, betaalt tolgeld [2][3]. Ongeveer 20% van alle olie en gas ter wereld passeert die smalle doorgang [1][2]. Dat is niet een abstract getal — dat is de benzine in uw auto en het gas dat uw cv-ketel aandrijft. De EU waarschuwde al in maart 2026 via een oproep tot volledige naleving van VN-Veiligheidsraadresolutie 2817 [2]. In april 2026 volgde een statement van EU-buitenlandchef Kaja Kallas over een fragiel staakt-het-vuren tussen de VS en Iran [2]. In mei 2026 breidde de EU haar sanctie-instrumentarium al uit om personen te kunnen aanpakken die de scheepvaart verstoren [2][3]. Lees hier de achtergrond over hoe Amerikaanse aanvallen op Iraanse radarposten het conflict verder aanwakkerden.
8 juni 2026: Europa trekt eindelijk een rode lijn
Op 8 juni 2026 greep de EU in met haar scherpste instrument tot nu toe [1][2][3][4][5][6][7]. De Raad van de EU sanctioneerde drie partijen: het Hormozgan Provinciaal Commando van de IRGC-marine, Mohammad Akbarzadeh (plaatsvervangend commandant voor politieke zaken én woordvoerder van de IRGC-marine), en Hamid Hosseini (vertegenwoordiger van de Iraanse Unie van Olie- en Petrochemische Exporteurs) [2][3][4]. Akbarzadeh dreigde openlijk met raket- en droneaanvallen op schepen die de Straat probeerden te passeren [2][4]. Hosseini promootte actief het beleid van transitvergoedingen [2][3]. De sancties zijn concreet: bevriezing van EU-tegoeden, een inreis- en transitverbod voor de EU, en een verbod voor EU-burgers en -bedrijven om financiële middelen ter beschikking te stellen aan de gesanctioneerden [1][2][5][6]. Kallas maakte de aankondiging tijdens een persconferentie in Cyprus, na afloop van een bijeenkomst van Europese defensieministers [3][5][6][7]. “De acties van Iran zijn onaanvaardbaar,” zei ze [3][4][6][7]. “Dit is de eerste keer dat de EU haar nieuwe regime voor vrijheid van scheepvaart toepast, en we zullen het indien nodig opnieuw toepassen.” [3][5][6][7] Met deze stap telt de EU-sanctielijst nu 26 natuurlijke personen en 27 entiteiten [2]. Iran reageerde laconiek: viceminister van Buitenlandse Zaken Kazem Gharibabadi noemde de maatregelen “politiek en hypocriet” en beloofde dat Teheran zijn strategie over de Straat gewoon voortzet [5][7].
Raketten, helikopters en een wankel staakt-het-vuren
Tegelijk met de sanctieaankondiging escaleerde het geweld verder. In het weekend van 6 en 7 juni 2026 lanceerde Iran zo’n 30 raketten op Israël, als vergelding voor een Israëlische luchtaanval op een buitenwijk van Beiroet [1]. Israël sloeg terug op Iraanse luchtafweersystemen [1]. Maandag 8 juni bleef het onrustig in de Straat zelf: de olietanker MT Marivex werd uitgeschakeld door het Amerikaanse leger, dat daarbij ook een eigen Apache-gevechtshelikopter verloor — de bemanning kon worden gered [8]. Na een oproep van president Donald Trump kondigde Iran aan zijn militaire campagne tegen Israël te beëindigen, en ook Netanyahu verklaarde het conflict voor beëindigd [1]. Of die rust standhoudt, blijft een open vraag. Voor Nederland als handelsland is de inzet helder: een geblokkeerde Straat van Hormuz betekent hogere energieprijzen en verstoorde aanvoerketens. De EU overweegt bovendien om de militaire missie Operatie Aspides — nu actief in de Rode Zee — uit te breiden naar de Straat van Hormuz, als aanvulling op de Frans-Britse coalitie ter plaatse [6].