Minister Vijlbrief krijgt koude voeten bij harde bezuinigingen op uitkeringen
Den Haag, donderdag, 19 maart 2026.
Het kabinet wankelt onder druk van een miljardentegenvaller en felle kritiek. Minister Vijlbrief overweegt nu de scherpe randjes weg te halen uit de bezuinigingsplannen die werklozen en arbeidsongeschikten hard zouden raken. De WW-duur zou worden gehalveerd en volledig arbeidsongeschikten zouden hun speciale uitkering verliezen. Zelfs coalitiepartijen D66 en CDA uiten zorgen over de sociale gevolgen. Vakbond FNV spreekt van ‘ongekend harde afbraak’ van het sociale vangnet. Financiën-minister Heinen waarschuwt ondertussen voor budgettaire problemen van meer dan een miljard euro door de stijgende instroom in arbeidsongeschiktheidsuitkeringen.
Coalitie wankelt onder eigen plannen
Minister Hans Vijlbrief (D66) van Sociale Zaken ziet zich gedwongen zijn eigen bezuinigingsplannen te heroverwegen [1]. Tijdens een Kamerdebat deze week gaf hij aan dat hij wil kijken naar de ‘maatvoering’ van de harde ingrepen [1]. De druk vanuit zijn eigen coalitie wordt te groot. Zowel D66 als het CDA spraken vorige week zorgen uit over de gevolgen voor gehandicapten en chronisch zieken [2]. Het kabinet wilde de duur van de WW-uitkering halveren tot maximaal één jaar [1][2]. Ook zou de speciale IVA-uitkering voor volledig arbeidsongeschikten verdwijnen [1][2]. Voor huidige uitkeringsgerechtigden zou dat betekenen dat hun inkomen plots zou dalen. Vijlbrief begrijpt nu dat dit politiek onhaalbaar is. ‘Ik kan me voorstellen dat we kijken of dit wel voor bestaande gevallen moet gelden’, zei hij tegen de Kamer [1].
Miljardentegenvaller maakt puzzel nog ingewikkelder
Financiën-minister Eelco Heinen (VVD) sloeg alarm over de oplopende kosten van arbeidsongeschiktheidsuitkeringen [2][5]. Hij spreekt van een tegenvaller van ‘ruim 1 miljard euro’ [3][5]. De hoge instroom in de WIA hebben ze ‘niet onder controle’, erkende Heinen [3][5]. Meer dan 600.000 mensen zijn afhankelijk van een arbeidsongeschiktheidsuitkering [2]. De gemiddelde wachttijd voor een beoordeling is opgelopen tot een half jaar [2]. Het UWV kampt met grote achterstanden [3][5]. Vijlbrief noemt dit ‘een tragedie’ waarvoor nog deze kabinetsperiode een oplossing moet komen [2]. Het exacte bedrag van de tegenvaller wordt bekendgemaakt in de voorjaarsnota [3][5]. Heinen benadrukt dat zijn collega Vijlbrief ‘bovenop’ dit dossier zit, maar geeft toe dat het zijn ‘puzzel wel echt een stuk moeilijker’ maakt [3][5].
Vakbonden spreken van sociale afbraak
De FNV noemt de kabinetsplannen ‘ongekend harde afbraak’ van het sociale vangnet [4]. De vakbond vindt de ingrepen onnodig, oneerlijk en onverantwoord [4]. ‘Hoe lager je inkomen, hoe meer je moet inleveren’, waarschuwt de FNV [4]. Werkenden in Nederland worden volgens de bond ‘ongekend hard geraakt’ door de plannen [4]. Het risico op armoede voor werknemers neemt toe [4]. Vijlbrief verdedigt zijn plannen door te wijzen op de economische realiteit. ‘De economie staat te springen om mensen’, zei hij tijdens het debat [2]. Hij wil toe naar een stelsel dat ‘sociaal activerend en betaalbaar’ is [2]. Wie nog kan werken, moet sneller weer aan de slag [2]. Zijn waarschuwing is duidelijk: ‘Als we nu niet ingrijpen, moet er in de toekomst nog veel harder worden ingegrepen’ [1]. De minister wil niet ‘dat we straks gedwongen worden de bijstand te verlagen’ [1].