Nederlandse bedrijven verwachten wereldwijde crisis dit jaar door ongekende geopolitieke spanningen
Nederland, donderdag, 15 januari 2026.
Voor het eerst in 21 jaar onderzoek is de stemming onder bedrijven zo somber. Meer dan een derde verwacht een mondiale economische crisis in 2026 of 2027. Geopolitieke conflicten hebben milieurisico’s verdrongen als grootste bedreiging. Nederland wordt hard geraakt door handelsoorlogen en sancties vanwege onze open economie. Kunstmatige intelligentie baart zorgen over massawerkloosheid en militair misbruik. Bedrijven investeren minder door onzekerheid, consumenten besteden minder door duurte.
World Economic Forum signaleert ongekende somberheid
Het World Economic Forum publiceert vandaag het Global Risk Report 2026, waarin een recordsomberheid onder bedrijven wereldwijd naar voren komt [1][2]. Henk Volberda, hoogleraar strategie en innovatie aan de Universiteit van Amsterdam die de Nederlandse data verzamelde, zegt het 21 jaar niet zo somber te hebben gezien [1]. Ruim een derde van de ondervraagden verwacht een wereldwijde crisis dit of volgend jaar [1]. De helft verwacht een turbulente of stormachtige periode de komende jaren [1]. Geopolitieke spanningen en gewapende conflicten staan nu bovenaan de risicolijst, terwijl jarenlang milieurisico’s de grootste zorg waren [1]. “Dat zijn geen denkbeeldige risico’s. Kijk naar Oekraïne, Venezuela en Groenland,” aldus Volberda [1].
Nederlandse economie kwetsbaar voor handelsoorlogen
Nederland wordt hard geraakt door een eventuele mondiale crisis vanwege onze afhankelijkheid van het buitenland [1]. Als open economie merken we het meteen als er crisis is in andere landen [1]. De ondervraagden verwachten meer handelsoorlogen, sancties, protectionisme en een technologische machtsstrijd [1]. Dit werkt direct door in de economie: bedrijven investeren door onzekerheid minder, groei loopt terug [1]. Handelsoorlogen en importheffingen maken het leven duurder, dus consumenten kunnen minder besteden [1]. Overheden krijgen hogere schulden door noodzakelijke investeringen in defensie en infrastructuur [1]. Deze combinatie is volgens Volberda voldoende voor een economische crisis [1].
Kunstmatige intelligentie creëert nieuwe risico’s
De opmars van kunstmatige intelligentie leidt tot gemengde gevoelens bij bedrijven [1]. Enerzijds kan AI tot hogere productiviteit leiden [1]. Anderzijds kan AI veel banen vervangen, wat tot grotere werkloosheid kan leiden [1]. Daarnaast vreest men dat AI voor militaire doelen wordt ingezet [1]. “Denk aan zelfrijdende tanks en drones die zelf bepalen waar ze hun bom het beste kunnen droppen,” waarschuwt Volberda [1]. Hij pleit voor Europese samenwerking: “We moeten Europa weerbaar maken. Voor Nederland is het belangrijk dat we het Europees oplossen, niet nationaal. We moeten niet naïef zijn en investeren in defensie en AI” [1]. Nederland moet samen met Europa zorgen dat er weer eerlijk en vrij handel gedreven kan worden tussen landen [1].