Nederlandse economie valt stil terwijl de Straat van Hormuz nog moet toeslaan
Den Haag, donderdag, 30 april 2026.
De Nederlandse economie groeide in het eerste kwartaal van 2026 slechts 0,1 procent. Exportkrimp van machines en transportmiddelen remde de groei af. CBS-hoofdeconoom Van Mulligen noemt het een tegenvaller. De echte klap komt nog: de oorlog tussen Israël, VS en Iran begon eind februari, maar de economische gevolgen van de blokkade van de Straat van Hormuz worden pas later zichtbaar. Consumenten gaven al minder uit aan brandstof en vervoer, maar meer aan kleding en voeding. De inflatie steeg naar 2,8 procent door hogere brandstofprijzen.
Exportkrimp remt economische motor af
De Nederlandse economie kwam in het eerste kwartaal bijna tot stilstand met een groei van slechts 0,1 procent ten opzichte van het vierde kwartaal van 2025 [1]. Dit is een flinke terugval vergeleken met de 0,4 procent groei in het voorgaande kwartaal [1][2]. “Dit is een tegenvaller in vergelijking met de periode hiervoor”, stelt CBS-hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen [2]. De exportkrimp speelde de hoofdrol in deze vertraging. De uitvoer van goederen daalde met 1,2 procent [1], waarbij vooral machines en transportmiddelen minder werden verkocht aan het buitenland [2]. Nederlandse bedrijven als ASML en andere technologiebedrijven kregen te maken met afnemende vraag uit belangrijke markten. De export naar landen buiten de EU zoals de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en China nam af [2]. Dit raakt direct Nederlandse exporteurs en hun werknemers in sectoren als de high-tech industrie en logistiek.
Consument verschuift uitgaven door stijgende brandstofprijzen
Nederlandse huishoudens hielden hun portemonnee even stevig dicht, maar verschoven wel hun uitgaven [1]. De consumptie bleef gelijk, maar mensen gaven meer uit aan kleding en voeding en minder aan brandstoffen en vervoersmiddelen [1][8]. Deze verschuiving weerspiegelt de stijgende energieprijzen door het conflict in het Midden-Oosten. De inflatie klom naar 2,8 procent in april 2026, mede door hogere brandstofprijzen [1]. Voor de gemiddelde Nederlander betekent dit dat tanken duurder wordt, maar ze compenseren door minder uit te geven aan auto’s of vakanties. De arbeidsmarkt blijft ondertussen krap met 91 vacatures per 100 werklozen [5], wat werknemers enige zekerheid biedt ondanks de economische onzekerheid.
Echte klap van Hormuz-crisis komt nog
De oorlog tussen Israël, de VS en Iran begon op 28 februari 2026 [1], maar de economische impact moet nog komen. “De effecten die er waren, als ze er zijn, zijn nog niet zo heel zichtbaar en zou je bijvoorbeeld in het tweede kwartaal meer kunnen zien”, waarschuwt Van Mulligen [8]. De blokkade van de Straat van Hormuz heeft al voor 58 miljard dollar schade aangericht aan gasinfrastructuur [7]. Nederlandse bedrijven kunnen hogere kosten verwachten voor grondstoffen en energie. Qatar, dat bijna een derde van het wereldwijde helium levert [7] - essentieel voor chipproductie - zit klem. Dit raakt Nederlandse techbedrijven direct. De Europese Commissie kwam op 22 april met AccelerateEU-maatregelen voor energiecrisis-coördinatie [7]. Voor Nederlandse consumenten betekent dit dat de rekening voor deze geopolitieke crisis waarschijnlijk pas in de komende maanden volledig zichtbaar wordt in hun energierekening en boodschappenlijst.