UWV geeft eigen medewerkers opdracht om bewust de wet te overtreden bij pasfoto-verzoeken
Nederland, donderdag, 5 februari 2026.
Het UWV weet dat het opvragen van pasfoto’s bij gemeenten illegaal is, maar doet het toch. Interne berichten tonen aan dat teamleiders letterlijk toegeven: ‘strikt genomen niet rechtmatig’. Toch krijgen medewerkers de opdracht om via sluiproutes portretten te verzamelen van uitkeringsgerechtigden. Sommige gemeenten delen wel foto’s, andere weigeren. Vakbond FNV heeft melding gemaakt bij de privacywaakhond. Mensenrechtenadvocaat waarschuwt dat pasfoto’s veel persoonlijke informatie prijsgeven en tot vooroordelen kunnen leiden. Het UWV houdt zelfs een lijst bij van gemeenten die weigeren mee te werken aan deze dubieuze praktijk.
Teamleiders geven toe dat werkwijze ‘niet rechtmatig’ is
Het bewijs is zwart op wit. Teamleiders van het UWV schrijven in interne berichten dat het verkrijgen van pasfoto’s ‘strikt genomen eigenlijk niet rechtmatig’ is [1]. Toch krijgen medewerkers op 4 februari 2024 de opdracht om de portretten van burgers wél op te vragen [1]. Deze sluiproute werkt simpel: het UWV beweert dat artikel 73 van de Paspoortuitvoeringsregeling Nederland het toestaat [1]. Juristen zeggen dat dit onjuist is en dat de Paspoortwetgeving leidend blijft [1]. Sommige UWV-medewerkers krijgen er buikpijn van, aldus FNV-bestuurder Etienne Haneveld: ‘Er wordt van medewerkers gevraagd om iets te doen wat niet juist is’ [1].
Gemeenten verdeeld over medewerking aan illegale praktijk
De reacties van gemeenten lopen uiteen. Rotterdam, Amsterdam, Delft en Den Bosch hebben pasfoto’s verstrekt aan het UWV [1]. Gemeente Den Haag ontving ongeveer 20 verzoeken en evalueert nu hoeveel foto’s er zijn gedeeld [2]. Delft is inmiddels gestopt met het delen van pasfoto’s [1][2]. Apeldoorn weigerde vanaf het begin mee te werken [1]. Het UWV houdt een interne lijst bij om te volgen welke gemeenten weigeren [2]. Oud-privacyfunctionaris Ben van Hoek is duidelijk: ‘Op een sluwe manier worden gemeenten misleid om op onjuiste gronden gegevens te verstrekken’ [1].
Privacy-experts waarschuwen voor discriminatierisico’s
Mensenrechtenadvocaat Jelle Klaas slaat alarm: ‘Een pasfoto zegt heel veel over iemand. Het geeft je huidskleur, je leeftijd. Dat kan voor veel vooroordelen en problemen zorgen’ [1]. Hoogleraar privacyrecht Aline Klingenberg van de Rijksuniversiteit Groningen reageert geschokt: ‘Ik schrik hier wel van. Dit is helemaal niet de bedoeling’ [2]. Het UWV gebruikt de foto’s om uitkeringsgerechtigden te observeren en te controleren op zwart werk of valse ziekteclaims [1][2]. Vakbond FNV heeft inmiddels melding gemaakt bij de Autoriteit Persoonsgegevens [1][2]. FNV-bestuurder Judith Westhoek: ‘Het is onvoorstelbaar en pijnlijk dat het UWV willens en wetens de wet negeert en bewust overtreedt’ [2].