Nederland gaat massadonatie van buitenlands sperma aanpakken
Nederland, donderdag, 12 februari 2026.
Minister Tielen wil donorzaad weren dat niet voldoet aan Nederlandse limieten. Deense spermabanken leveren zaad van donoren die wereldwijd honderden kinderen verwekken, terwijl Nederland maximaal 12 gezinnen per donor toestaat. Deze massadonatie creëert gigantische verwantschapsnetwerken waarbij kinderen soms honderden halfbroers en -zussen hebben verspreid over Europa. Het wetsvoorstel moet voorkomen dat Nederlandse wensouders onbewust kiezen voor zulke massadonoren uit het buitenland.
Wetsvoorstel moet import stoppen
Demissionair staatssecretaris Judith Tielen (VVD) schreef vandaag in een brief aan de Tweede Kamer dat Nederland strengere voorwaarden wil voor buitenlands donorsperma [1]. De maatregelen moeten worden opgenomen in het wetsvoorstel zeggenschap lichaamsmateriaal, dat nog in de Tweede Kamer moet worden besproken [3]. Tielen wil invoer en uitvoer van donorsperma in principe verbieden, tenzij er controleerbare afspraken zijn over een beperkt aantal gezinnen per donor wereldwijd [4]. Door de regels strenger te maken, kan sperma worden geweerd uit Nederland zonder de regels voor vrij verkeer binnen de Europese Unie te schenden, meldt het ministerie [1]. Het voorstel volgt op een uitzending van televisieprogramma Zembla over donorzaad uit met name Denemarken eind januari [1][5]. Daaruit bleek dat wereldwijd soms honderden kinderen per donor geboren via buitenlandse spermabanken zoals het Deense Cryos [1].
Nederlandse limiet versus Europese praktijk
In Nederland geldt een limiet van maximaal 12 vrouwen per donor voor donorsperma [2][4]. Niet elk Europees land hanteert dezelfde regels, waardoor kinderen van een donorvader soms honderden halfzussen en -broers door heel Europa kunnen hebben [1][5]. Nederland kampt met een tekort aan donorsperma, waardoor veel klinieken gebruikmaken van sperma uit het buitenland [3]. Met name uit Denemarken komt veel donormateriaal [1][3]. Buitenlandse spermabanken leveren vaak aan meerdere landen, wat leidt tot een hoger totaal aantal kinderen per donor [4]. Tielen zegt dat sommige van deze kinderen dat ervaren als een zware belasting [4]. Kinderen die via donorconceptie zijn verwekt, hebben vaak moeite om contact te leggen met hun donor, vooral als deze in het buitenland woont [4].
Europese samenwerking en snelle resultaten
Tielen noemt in haar brief drie opties om het probleem aan te pakken [5]. Naast de wetswijziging wil ze afspraken maken in Europa, waarbij steeds meer landen openstaan voor regulering van grensoverschrijdende donorconceptie [2][5]. Er is nog geen overeenstemming in de EU, maar recente misstanden leiden tot meer steun voor Europese afspraken [4]. De derde optie is betere samenwerking tussen overheid, wensouders, klinieken, spermabanken en artsen [5]. Het ministerie gaat binnenkort om tafel met alle betrokken partijen om de praktijken rond grensoverschrijdende donorconceptie te verbeteren [2][4]. Tielen verwacht op korte termijn meer resultaat van goede onderlinge afspraken dan van wet- en regelgeving, omdat dat ‘vergt hoe dan ook een lange adem’ [1][5].