Jan Timman reed de wereld rond in een Volkswagen-busje en bereikte de tweede plaats op de wereldranglijst
Nederland, donderdag, 19 februari 2026.
De Nederlandse schaakgrootmeester Jan Timman overleed woensdag op 74-jarige leeftijd. Timman koos bewust voor het bohemienleven boven de universiteit en reisde in zijn jongere jaren met een VW-busje naar schaaktoernooien wereldwijd. In 1982 stond hij tweede op de wereldranglijst, direct achter wereldkampioen Karpov. Zijn bijnaam ‘Best of the West’ kreeg hij omdat hij als sterkste niet-Russische schaker gold. In 1993 verloor hij nipt de wereldtitelstrijd tegen Karpov. Timman won negen Nederlandse kampioenschappen en tweemaal het prestigieuze toernooi van Wijk aan Zee. Vorig jaar stopte hij definitiv met wedstrijdschaken.
Van Delft naar wereldtop met een VW-busje
Timman werd geboren in Amsterdam maar groeide op in Delft, waar zijn vader hoogleraar wiskunde was aan de TU [1]. Op 22-jarige leeftijd werd hij grootmeester, relatief laat voor zijn generatie [2]. Hij koos bewust tegen de universitaire loopbaan die zijn ouders voor hem hadden uitgestippeld. “Ik wilde niet in de schoolbanken zitten. Ik wilde niet op een bepaalde tijd opstaan”, vertelde hij in 2023 [1]. In plaats daarvan leefde hij naar eigen zeggen een “hippieleven, maar dan met invulling” [1]. Met zijn Volkswagen-busje reisde hij de wereld rond naar schaaktoernooien, een bohemienleven dat hem uiteindelijk naar de absolute wereldtop bracht.
De ‘Best of the West’ die nooit wereldkampioen werd
In 1982 bereikte Timman zijn hoogtepunt door tweede te staan op de wereldranglijst, alleen achter wereldkampioen Anatoli Karpov [2][3]. Hij kreeg de bijnaam ‘Best of the West’ omdat hij gold als de sterkste niet-Russische schaker in een tijd dat de Sovjet-Unie het schaken domineerde [3][4]. Zijn grootste kans op de wereldtitel kwam in 1993, toen hij tegen Karpov speelde om het FIDE-wereldkampioenschap [2][5]. Hij verloor met 12,5-8,5 [2]. Wel won hij in 1991 een prestigieus rapidtoernooi in Parijs van regerend wereldkampioen Garry Kasparov [5]. Timman veroverde negen Nederlandse titels tussen 1974 en 1996 [2][4] en won tweemaal het beroemde schaaktoernooi van Wijk aan Zee in 1981 en 1985 [2][3].
Afscheid van het bord na 73 jaar
Timman woonde sinds 2007 in Arnhem met zijn vrouw Geertje Dirkse [1]. Eind 2025 maakte hij bekend te stoppen met wedstrijdschaken [5]. “Ik ben op een leeftijd dat ik het praktische spel gewoon zwaar vind”, zei hij in oktober tegen het AD [6]. Zijn laatste partij speelde hij op 10 mei 2025 in Voorschoten tegen Jip Damen, die eindigde in remise [6][1]. Opvallend genoeg had de schaaklegende geen mobiele telefoon [6]. In zijn laatste jaren concentreerde hij zich op het schrijven van schaakboeken en het componeren van eindspelstudies [5]. Met zijn overlijden op woensdag 18 februari verliest Nederland zijn grootste schaker sinds Max Euwe [1][2].