Nederland verliest zijn vertrouwen en dat raakt de armsten het hardst
Nederland, maandag, 23 februari 2026.
Het onderling vertrouwen tussen Nederlanders daalt spectaculair: van 69% in 2022 naar slechts 61% in 2025. Maar de cijfers vertellen een verhaal van twee Nederland’s. Terwijl 73% van hoogopgeleiden anderen nog vertrouwt, is dat bij lageropgeleiden gedaald tot 47%. Ook tussen arm en rijk gaapt een kloof: 68% van rijke Nederlanders vertrouwt anderen, tegen 50% van mensen met lage inkomens. Het SCP waarschuwt dat dit dalende vertrouwen een directe uiting is van groeiende ongelijkheid. Ironisch genoeg staat Nederland nog altijd vierde in Europa op onderling vertrouwen, maar die positie staat onder druk. De timing is cruciaal: net nu premier Jetten plannen presenteert die volgens critici juist kwetsbare groepen harder treffen.
Vertrouwenscrisis raakt portemonnee en buurtgevoel
De cijfers tekenen een schrikbeeld. Mensen met lage inkomens voelen zich ook minder verbonden met hun buurt: slechts 48% ervaart buurtbinding, tegenover 64% in de hoogste inkomensgroep [1]. Dit gebrek aan vertrouwen speelt al een tijdje, bevestigt senior SCP-onderzoeker Roel Willems [1]. Het probleem? Mensen uit lagere inkomensgroepen hebben over de hele linie minder vertrouwen [1]. Denk aan je buurman die zijn baan verloor: de kans dat hij anderen wantrouwt wordt groter. Of die alleenstaande moeder drie straten verderop die elke euro moet omdraaien. Zij heeft minder vertrouwen in anderen dan de advocaat met zijn riante salaris.
Nederland worstelt met mentale gezondheid en discriminatie
Het vertrouwen in de politiek ligt ook op een dieptepunt. Nederlanders geven gemiddeld een magere 5,2 voor hun vertrouwen in de Tweede Kamer [1]. Mensen met lage inkomens scoren nog lager: 4,9 tegenover 5,4 bij hoge inkomens [1]. Meer dan de helft van de Nederlanders (55%) had in de weken voor het onderzoek angst- of depressiegevoelens [1]. Ook discriminatie speelt een rol: de helft van de respondenten voelt zich weleens gediscrimineerd [1]. Ondanks deze zorgen scoort Nederland internationaal nog altijd goed. 87% van de Nederlanders geeft hun leven een 7 of hoger - net zo hoog als in Zwitserland [1][2]. Maar de scheuren in onze samenleving worden groter.
Kabinet-Jetten staat voor cruciale test
Het SCP waarschuwt dat transparantie cruciaal is om het vertrouwen te herstellen [1]. Maar de timing is pijnlijk. Premier Rob Jetten, gisteren geïnstalleerd als eerste openlijk homoseksuele premier [3], presenteert plannen die volgens critici juist kwetsbare groepen harder treffen [4]. Langere werkweken, kortere uitkeringen, hogere eigen risico’s en een ‘oorlogsbelasting’ die vooral lage- en middeninkomens raakt [4]. De Britse onderzoeker Kate Pickett waarschuwt dat ongelijkheid leidt tot slechtere volksgezondheid, meer criminaliteit en minder sociaal vertrouwen [4]. Nederland staat op een kruispunt: kiezen we voor beleid dat vertrouwen herstelt, of verdiepen we de kloof tussen arm en rijk?