Nederland ervaart 'ongekend veel geweld' tegen hulpverleners tijdens jaarwisseling
Amsterdam, zaterdag, 3 januari 2026.
Experts spreken van ‘systeemhaat’ na een turbulente jaarwisseling waarbij hulpverleners massaal werden aangevallen. In Amsterdam alleen al elf incidenten, landelijk werden politie en brandweer bekogeld met molotovcocktails en zwaar vuurwerk. Twee mensen overleden door vuurwerkongelukken. Criminologen wijzen naar sociale media als katalysator voor de geweldsexplosie. Politiechef noemt het ‘anarchie’, terwijl experts zoeken naar verklaringen voor de groeiende agressie tegen overheidsinstanties. Het geweld richt zich specifiek op hulpverleners omdat zij symbool staan voor het systeem dat sommigen als vijand beschouwen.
Molotovcocktails en bivakmutsen: de jaarwisseling van 2025-2026 liep uit op een oorlogszone
De cijfers liegen er niet om. Politie en brandweer kregen te maken met een ‘veldslag’ tijdens nieuwjaarsnacht [1]. In Amsterdam werden elf incidenten geregistreerd, waaronder in Floradorp waar de ME moest ingrijpen [2]. Hulpverleners werden bekogeld met molotovcocktails, zwaar vuurwerk en stoeptegels [2]. Politieagenten liepen gehoorschade op en politiewagens werden vernield [2]. ‘Het is echt bizar om te zien hoe sommigen daar echt op uit zijn en in sommige gevallen met bivakmutsen op geweld uitlokken’, aldus korpschef Wilbert Paulissen [2]. De politiebond spreekt van ‘ongekend veel geweld tegen politie en hulpverleners’ [3]. Twee mensen kwamen om het leven door vuurwerkongelukken: een 16-jarige jongen in Nijmegen en een 38-jarige man uit Aalsmeer [3].
Systeemhaat en sociale media: waarom hulpverleners doelwit zijn geworden
Experts zoeken naar verklaringen voor de groeiende agressie. Criminoloog Hans Boutellier spreekt van ‘systeemhaat’, waarbij hulpverleners worden gezien als symbool van de overheid [2]. ‘Ik weet dat het een term is die nogal heftig klinkt, maar het lijkt op systeemhaat’, zegt een expert tegen het AD [1]. Sociale media spelen een cruciale rol bij het ophitsen tot rellen [2][4]. Groepen delen strategieën om hulpverleners aan te vallen, vergelijkbaar met de coronarellen [2]. Politiechef Gert Veurink vat het samen: ‘Een hele nacht verandert Nederland in een anarchie’ [2]. Opvallend is dat in Maastricht geen geweld tegen hulpverleners plaatsvond, wat volgens de lokale politie toont dat respect mogelijk is [6].
Vuurwerkverbod vanaf 2027: te weinig, te laat?
Vanaf 2027 komt er een algemeen vuurwerkverbod [2]. Boutellier denkt dat dit kan helpen: ‘Elke barrière die je opwerpt, helpt om de boel een beetje rustiger te maken. Straks is het kopen van vuurwerk simpelweg verboden’ [2]. Maar de onderliggende sentimenten in de samenleving blijven bestaan [2]. Het Oogziekenhuis in Rotterdam ontving 14 patiënten met oogletsel, waarvan 12 minderjarig [3]. De vraag blijft of een vuurwerkverbod de systeemhaat kan aanpakken. Want zoals een expert opmerkt: hulpverleners staan symbool voor de overheid, en sociale media zorgt ervoor dat groepen snel gevormd worden [4]. Tot die tijd blijven politie en brandweer kwetsbaar tijdens momenten die eigenlijk feestelijk zouden moeten zijn.