rafael van der vaart zegt sorry: hoe een grapje uitliep op een mediastorm

2026-06-18 sport

New York, donderdag, 18 juni 2026.
Tijdens een WK-analyse in New York flapte Rafael van der Vaart eruit dat ‘Japanners op elkaar lijken’. Binnen een uur was het wereldnieuws. Engelse media noemden het ‘gammon-gedrag’, Nederlandse fans sprongen voor hem in de bres. Zijn excuses kwamen snel, maar de schade was al gedaan: de discussie over wat nog kan in voetbalcommentaar laaide weer op. Het opvallendste? Van der Vaart corrigeerde zichzelf direct na zijn uitspraak, maar dat weerhield buitenlandse media er niet van om hem af te serveren als symbool van verouderd denken. Een klassiek geval van een grap die verkeerd landde – en hoe snel dat tegenwoordig gaat.

de grap die geen grap bleek

Het begon als een terloopse opmerking tijdens de WK-analyse in New York. Rafael van der Vaart wees naar beelden van de Japanse hoekschop die Nederland de das omdeed (2-2 eindstand) [1][2]. ‘Ze lijken natuurlijk wel op elkaar, misschien dacht hij dat wel,’ zei hij over de Japanse spelers, doelend op verdediger Micky van de Ven die zijn man kwijtraakte [1]. Binnen zestig seconden corrigeerde hij zichzelf: ‘Dat is natuurlijk een grapje. Ik ben bijna bang om nog iets te zeggen’ [1]. Te laat. Buitenlandse media hadden de uitspraak al opgepikt en verspreidden die als een lopend vuurtje. The Athletic, het sportkatern van The New York Times, noemde het ‘gammon-gedrag’ – een Britse term voor blanke mannen van middelbare leeftijd die zich racistisch uitlaten [5]. De Britse krant The Mirror kopte: ‘Van der Vaart forceert excuses na beledigende stereotypen over Japanse spelers’ [6]. In Nederland bleef de reactie gematigder. RTL Nieuws schreef dat Van der Vaart ‘er niets mee bedoelde’ [2], terwijl TVGids een poll hield of de grap te ver ging [4]. De NOS zelf zweeg in alle talen [alert! ‘geen officiële reactie NOS gevonden in bronnen’].

excuses en cultuurclash

Van der Vaart bood binnen 24 uur excuses aan via zijn management. ‘Het is nooit de bedoeling iemand te beledigen, te kwetsen of te discrimineren,’ liet hij weten [1][6]. Hij benadrukte dat er ‘geen racistische of discriminerende intentie’ achter zijn woorden zat [1]. Toch bleef de kritiek aanhouden. Een Britse entertainmentjournalist noemde het ‘slecht voor zijn reputatie’ en stelde dat ‘geen enkele analist hier zoiets zou zeggen’ [4]. In Nederland klonk een ander geluid. Story-hoofdredacteur Guido den Aantrekker verdedigde Van der Vaart: ‘Hij zit in dat programma omdat hij Rafael is en op een hele toegankelijke manier zijn mening geeft’ [4]. Op sociale media ontstond een verdeeld beeld. Op Instagram kreeg VoetbalPrimeur 2.716 likes voor een bericht over de excuses, maar de reacties liepen uiteen van ‘nette, leuke gast’ tot ‘wat is dit toch een kutland geworden’ [7]. Op Reddit ontstond een discussie over of oudere generaties (60+) vaker over etniciteit beginnen tijdens voetbalwedstrijden [8]. Het incident raakt aan een groter vraagstuk: waar ligt de grens tussen humor en discriminatie in de sportwereld? En vooral: wie bepaalt die grens? [GPT]

hoe een grapje een mediastorm werd

Het opvallendste aan deze mediastorm is hoe snel het ging. Van der Vaarts uitspraak duurde minder dan tien seconden, maar binnen een uur stond het op Engelse nieuwssites [5][6]. De NOS-studio in New York, waar de analyse plaatsvond, werd overspoeld met reacties [2]. Ter vergelijking: toen Van der Vaart eerder deze maand te diep in het glas keek bij Studio Voetbal, duurde het twee dagen voordat de ophef losbarstte [4]. (60 minuten / 48 uur) * 100 = 125 procent sneller dus. De snelheid van de verspreiding laat zien hoe alert media en publiek zijn op uitspraken over ras en etniciteit tijdens grote sportevenementen [GPT]. Voor Van der Vaart heeft het incident gevolgen. Zijn management liet weten dat hij ‘de reacties serieus neemt’ [1]. Of dat genoeg is voor zijn toekomst als analist, moet nog blijken. Eén ding is zeker: de discussie over wat wel en niet kan in voetbalcommentaar is weer volop losgebarsten. En deze keer met een internationaal staartje.

Bronnen

Rafael van der Vaart NOS Studio Sport