De nieuwe donorwet zwijgt, maar de familie zegt in het ziekenhuis nog te vaak nee.
Leiden, vrijdag, 18 september 2026. Sinds 2020 vallen niet-registreerders onder ‘geen bezwaar’. Toch blokkeren nabestaanden in ruim de helft van deze gevallen de orgaandonatie. Hierdoor steeg het aantal donoren nauwelijks.
Rotterdamse artsen zien organen verloren gaan
In het Rotterdamse Erasmus MC ziet donatie-intensivist Jelle Epker de harde realiteit van de haperende donorwet [1]. Op één enkele dag gingen er in zijn ziekenhuis maar liefst zeven potentiële donororganen verloren: een hart, longen, twee nieren, een lever, een dunne darm en een alvleesklier [1]. Sinds de invoering van de nieuwe donorwet in juli 2020 krijgt elke volwassene zonder geregistreerde keuze automatisch de status ‘geen bezwaar’ [3][5]. In theorie stem je dan in met donatie, maar in de praktijk ligt de familie in het ziekenhuis in ruim de helft van de gevallen dwars [1][2]. Slechts 41 van de 100 mensen met deze registratie staan uiteindelijk daadwerkelijk hun organen af, omdat emotionele nabestaanden de procedure blokkeren [1][3].
Wachtlijsten blijven pijnlijk lang
Voor mensen zoals Dylan Wimmer uit het Limburgse Sittard zijn de gevolgen pijnlijk voelbaar; hij wacht al sinds 2021 op een nieuwe nier [3]. Momenteel staan er in Nederland nog altijd 1084 mensen op de wachtlijst voor een nier, 173 voor een long en 122 voor een hart [1]. Vorig jaar overleden er 133 patiënten terwijl ze wachtten op een telefoontje [1]. De wet moest voor een grote stroom organen zorgen, maar de stijging is uiterst bescheiden [2][4]. Vóór de wet schommelde het aantal donoren rond de 250 per jaar, en dat steeg na 2020 naar gemiddeld 300 per jaar [2]. Dat is een toename van slechts 50 donoren per jaar [1][2]. Epker noemt de wet dan ook mislukt en wil dat ‘geen bezwaar’ wettelijk exact hetzelfde wordt behandeld als een actieve ‘ja’ [1][2].
Praten aan de keukentafel helpt
Toch is niet iedereen negatief over de situatie. Onderzoeker Nichon Jansen van de Nederlandse Transplantatie Stichting benadrukt dat de wet wel degelijk voor meer duidelijkheid zorgt [1]. Het gesprek met de familie begint nu tenminste met de aanname dat de overledene geen bezwaar had, wat artsen enorm helpt [1]. Daarnaast zorgen medische vooruitgang en bewuste keuzes bij euthanasie voor meer geschikte organen [1][3][5]. Om de registraties scherp te houden, stuurt de overheid brieven naar 18-jarigen en herinneringen naar 21-jarigen [1]. De belangrijkste les van deze wet blijft echter simpel: vul die registratie zelf in en praat erover met je naasten [3].