Een kwart van de melkveehouders
Utrecht, vrijdag, 23 oktober 2026. No Intro Provided
Te veel koeien in de wei
Vanuit het toezichtscentrum in Utrecht luidt de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit vandaag, vrijdag 23 oktober 2026, de noodklok voor het hele land [1]. Ongeveer 25 procent van alle Nederlandse melkveebedrijven produceert dit lopende jaar vermoedelijk meer dierlijk fosfaat dan wettelijk is toegestaan op basis van actuele RVO-data [1][2]. Sectorbreed staan er circa 46.000 melkkoeien en 25.500 stuks jongvee te veel op de Nederlandse graslanden en in de stallen [3]. Voor de Nederlandse burger vergroot deze aanhoudende mestdruk het risico op verontreiniging van het grondwater en aantasting van kwetsbare natuurgebieden [GPT]. Van de veehouders die vermoedelijk te weinig rechten bezitten, heeft circa 75 procent een tekort van meer dan 100 kilogram fosfaat [1][2]. Bijna 10 procent van deze groep mist zelfs ruim 1.000 kilogram aan fosfaatrechten, wat overeenkomt met zo’n twintig volgroeide melkkoeien [2].
Duur prijskaartje voor extra mestruimte
Inspecteurs van de toezichthouder bezochten dit jaar aselect bijna 200 melkveebedrijven [1][2]. Maar liefst 52 procent van deze ondernemers stevent af op een overschrijding, vooral doordat koeien gemiddeld meer liters melk produceren dan in 2025 [1][2]. De uiers zitten vol, maar het geduld van de toezichthouder raakt op [GPT]. Boeren kunnen de balans herstellen door rechten aan te kopen of te leasen via de vrije markt [1]. Dat grapje kost echter flink wat geld [GPT]. De marktprijs van fosfaatrechten schoot sinds begin 2026 omhoog van 135 euro naar circa 350 euro per kilogram [3], een forse toename van 159.259 procent. De NVWA uit daarom openlijk haar twijfels over de vraag of veehouders dit gat voor de jaarwisseling nog financieel kunnen dichten [1].
Tijd dringt tot de jaarwisseling
Wettelijk gezien zijn de veehouders nu nog niet in overtreding, omdat de toezichthouder de definitieve melkproductie en de bijbehorende mestnorm pas na sluiting van het kalenderjaar vaststelt [2]. Boerenbedrijven hebben nog exact tot 31 december 2026 om dieren af te stoten of productierechten bij te kopen [1]. Wie rekent op clementie, komt bedrogen uit [GPT]. Wie op nieuwjaarsdag de boel niet op orde heeft, riskeert forse bestuurlijke boetes of zelfs een strafblad wegens een economisch delict [1][2]. Dat justitie niet aarzelt, tonen de risicocontroles over het jaar 2025 aan [1][2]. Van de 77 gerichte controles bleken 61 bedrijven in overtreding; al deze 61 zaken liggen inmiddels bij het Openbaar Ministerie voor strafrechtelijke vervolging [1][2].