Het nieuwe stikstofplan van minister Van Essen trekt Nederland stap voor stap van het slot.
Den Haag, vrijdag, 11 september 2026. Minister Van Essen eist bijna de helft minder stikstof van boeren. Volgens de landsadvocaat trekt dit strenge plan Nederland eindelijk gebied voor gebied van het stikstofslot.
De landsadvocaat brengt hoopvol nieuws
Eerder schreven we al dat het stikstofdoel dichterbij komt, maar dat boeren nog altijd vrezen voor een verplichte krimp van de veestapel [1]. Vandaag, op vrijdag 11 september 2026, ligt er echter een belangrijk nieuw advies van landsadvocaat Pels Rijcken op tafel [3]. Minister Jaimi van Essen (D66) stuurde dit advies naar de Tweede Kamer [3]. Volgens de landsadvocaat biedt het stikstofpakket stevige juridische handvatten om Nederland ‘gebied voor gebied’ van het stikstofslot te halen [4]. Premier Rob Jetten reageert opgetogen en noemt het openbreken van het slot een van de belangrijkste opgaven van zijn kabinet [3].
Blokkade voor intrekken van vergunningen
Dit juridische advies heeft direct praktische gevolgen voor de burger en de boer. Provincies kunnen hiermee namelijk verzoeken tot handhaving en het intrekken van vergunningen weigeren [3][4]. Dit is bijvoorbeeld goed nieuws voor vijf boeren in Brabant, waar de provincie eerder juist de vergunningen wilde intrekken [4]. Wel moet minister Van Essen nog flink aan de bak. Hij gaf vandaag toe dat twee cruciale onderdelen van zijn pakket – slimme mestuitrijmethoden en specifieke maatregelen nabij kwetsbare natuur – nog niet volledig zijn doorgerekend [2]. Pas als dat klaar is, wordt het reductiedoel van 42 procent echt haalbaar [2].
Kritiek op de politieke werkelijkheid
Toch is er ook felle kritiek op de plannen van de D66-bewindspersoon. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) berekende dat met dit beleid slechts 14 van de 120 stikstofgevoelige natuurgebieden in 2035 gezond zijn [5]. Boerenorganisaties vrezen nog altijd een generieke korting op hun fosfaatrechten [5]. Van Essen wuift de kritiek dat hij een overkoepelende visie mist echter resoluut weg [2]. Hij stelt nuchter: ‘maak het maar breed, dan gebeurt er geen reet’ [2]. De minister wil na zeven jaar polderen vooral snel concrete stappen zetten [2].