Het kabinet kiest met een nieuwe visie bewust voor een afhankelijke positie in de wereldwijde wedloop rond kunstmatige intelligentie.
Den Haag, vrijdag, 6 november 2026. Vandaag presenteerde staatssecretaris Aerdts haar AI-koers. Volledige onafhankelijkheid blijkt onhaalbaar. Nederland zet in op zorg en energie. Een speciaal veiligheidsinstituut moet risico’s zoals cyberaanvallen intussen direct signaleren en beheersen.
Geen eigen techgigant, wel nuchtere keuzes
Staatssecretaris Willemijn Aerdts (Digitale Economie en Soevereiniteit, D66) windt er geen doekjes om [3][4]. Nederland kan niet opboksen tegen de techreuzen uit de Verenigde Staten en China [4]. Ons land bouwt dus geen eigen frontier-modellen [6]. Het kabinet richt de pijlen liever op tastbare zaken zoals energie, voedselproductie en zorg [1][2]. Denk bijvoorbeeld aan het UMCG in Groningen, waar computeralgoritmen couveuses van te vroeg geboren baby’s bewaken [6]. Zelfs een verpleegkundige krijgt zo weer tijd voor echte patiënten [1][2]. Ondertussen levert onze eigen industrie rond Eindhoven en chipmachinefabrikant ASML cruciale bouwstenen voor de wereldwijde AI-keten [3][4]. Voor de broodnodige software zoekt Den Haag vooral aansluiting bij Europese partners en landen als Canada, Japan, Zuid-Korea en Singapore [3][4].
Veiligheidswaakhond en schaarse stroom
Nieuwe techniek brengt echter risico’s met zich mee. Het kabinet onderzoekt daarom de oprichting van een Nederlands AI-veiligheidsinstituut [1][2]. Die waakhond moet burgers en bedrijven beschermen tegen gemene cyberaanvallen en gerichte desinformatie [1][5]. De overheid werkt tegelijk aan een speciaal Mediapact met de journalistieke sector [1][2]. De echte knelpunten liggen voorlopig dicht bij huis: rekenkracht vreet gigantische hoeveelheden elektriciteit en drinkwater [4][7]. Datacenters neerzetten klinkt eenvoudig, maar het Nederlandse stroomnet zit al overvol [GPT]. Begin 2027 presenteert het kabinet daarom pas een definitief plan voor de benodigde AI-infrastructuur en rekenkracht [1][2]. In 2027 en 2028 mogen gewone burgers vervolgens zélf meepraten over ethische grenzen [1][2].
Politieke kritiek op de portemonnee
Niet iedereen in Den Haag juicht. De ministerraad zette weliswaar het licht op groen, maar de schatkist blijft opvallend gesloten [4][6]. Het kabinet reserveert 120 miljoen euro voor een Europees AI-project [4][7]. Dat bedrag valt in het niet bij de honderden miljarden die wereldwijd rondgaan [4][7]. Volt-leider Laurens Dassen noemt de plannen dan ook een tandeloze tijger [4]. Zonder fors geld blijft het volgens de oppositie slechts bij vrome wensen en kan Nederland niet serieus meespelen [4]. Burgers en ondernemers moeten het voorlopig doen met Europese beschermingsregels en ondersteuning voor het mkb [1][2]. Nederland kiest voor een bescheiden rol op het wereldtoneel: meebewegen, slim toepassen en vooral hopen dat de grote spelers het spel eerlijk blijven spelen [4].