De overheid moet stoppen met het labelen van soevereinen als wappies en hen juist gaan zien als een nuttige waarschuwing.
Den Haag, maandag, 14 september 2026. Onderzoekers adviseren de overheid om soevereine burgers niet af te schrijven als ‘wappies’. Friesland bewijst dat een menselijk gesprek escalatie voorkomt en wantrouwen effectief wegneemt.
Kanaries in de Friese klei
Súdwest-Fryslân - Vandaag, maandag 14 september 2026, verschijnt het rapport ‘Van mens tot mens’ van onderzoekers Hans Moors en Merel van Rees [1]. Hun advies aan de Nederlandse overheid is helder: stop met het bestempelen van soevereinen als gekke ‘wappies’ [1]. Zie hen liever als de kanarie in de kolenmijn die diepere maatschappelijke problemen signaleert [1]. Naar schatting weigeren tienduizenden Nederlanders belastingen of boetes te betalen [1][3]. Zij beschouwen de staat als een commercieel bedrijf en sturen soms hun stempas retour [1]. Hoewel een kleine, radicale groep zich met geweld verzet, zoekt de grote meerderheid vooral een laatste reddingsboei na persoonlijke crises zoals schulden of de toeslagenaffaire [2][3][4].
De Friese methode werkt
In de Friese gemeente Súdwest-Fryslân pakken ze dit inmiddels heel praktisch aan [1]. Tussen januari 2021 en mei 2023 ontving deze gemeente maar liefst 135 brieven van boze soevereinen die de legitimiteit van de staat betwistten [1]. In plaats van de juridische loopgraven in te duiken, traint de gemeente nu ambtenaren om brieven te screenen op ‘rode vlaggen’ [1]. Zij kiezen voor een menselijk gesprek in plaats van een koude, juridische discussie over complottheorieën [1][7]. De gemeente heeft nog geen harde cijfers, maar merkt dat deze zachte aanpak escalatie effectief voorkomt en burgers binnenboord houdt [1].
Een spiegel voor de staat
Een keiharde aanpak duwt deze burgers juist met de rug naar de samenleving [4]. Volgens onderzoeker Hans Moors schiet het Openbaar Ministerie er soms veel te hard in bij mensen bij wie geen wapens zijn gevonden [1]. Het hebben van anti-institutionele ideeën is immers gewoon toegestaan in een democratie, zolang men de wet niet overtreedt [1]. Soevereinen houden de overheid een spiegel voor [1]. Waarom verloopt alle communicatie tegenwoordig via onpersoonlijke online systemen? [1] Door echt te luisteren naar deze fundamentele zorgen en de dialoog aan te gaan, lossen we de achterliggende problemen op [1][7].