Waarom zwegen we decennialang over het gruwelijke leed van Nederlandse sanatoriumkinderen?
Den Haag, zaterdag, 26 september 2026. Duizenden zieke kinderen werden in de jaren vijftig zwaar mishandeld in sanatoria. Kamerlid Lisa Westerveld eist nu opheldering over deze vergeten, getraumatiseerde groep slachtoffers.
De verborgen gruwelen van het sanatorium
In de jaren vijftig verbleven duizenden Nederlandse kinderen met tuberculose in sanatoria [1][3]. Wat een plek van herstel moest zijn, bleek vaak een regime van angst en mishandeling onder leiding van nonnen [1][2][3]. Journalist Inge Mutsaers (49) brengt deze schokkende verhalen naar buiten in haar boek Sanatoriumkind [1][3]. Kinderen lagen soms jarenlang in gipsen korsetten vastgebonden op houten kisten [1][2][3]. Neem de vader van Mutsaers: hij lag van zijn zesde tot zijn negende jaar, dus ruim 3 jaar, in Sint Jozefsheil in Bakel [2][3]. De straffen waren sadistisch. De nonnen dwongen kinderen hun eigen braaksel op te eten, gaven ijskoude douches en lieten hen urenlang onder wollen dekens in de brandende zon liggen [1][2][3]. Volgens hoogleraar orthopedagogiek Carlo Schuengel leidde deze emotionele verwaarlozing tot diepe trauma’s, met een verhoogde kans op angst en depressie op latere leeftijd [1][2][3].
Politieke actie voor een vergeten groep
Waarom horen we dit nu pas? Deze slachtoffers vielen simpelweg buiten de boot bij eerdere grote onderzoeken [1][2][3]. De Commissie-Deetman (2016) en de Commissie-De Winter (2019) lieten de sanatoria links liggen, omdat de overheid of de kerk hier formeel niet de directe verantwoordelijkheid droeg [1][2][3]. Het is een vergeten groep [1][2]. Tweede Kamerlid Lisa Westerveld (GroenLinks-PvdA) pikt dit niet langer [2]. Zij heeft mondelinge vragen ingediend voor het vragenuur van aanstaande dinsdag 29 september 2026 [1][2]. Westerveld eist erkenning en wil hierover dringend in gesprek met minister Mirjam Sterk van Langdurige Zorg (CDA) [1][2]. De overlevenden, inmiddels eind zeventig, verdienen het om eindelijk gehoord te worden [1][2][3].
De roep om erkenning klinkt luider
De reacties uit de hoek van verantwoordelijken zijn voorzichtig. Bisschop Gerard de Korte weigert namens de kerk nieuw onderzoek te doen, maar staat wel open voor een dialoog [1]. De Inspectie voor Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) doet eveneens geen historisch onderzoek; de inspectie bestond simpelweg nog niet in de jaren vijftig [1]. Toch is de doofpot definitief open. Vorige week nog, op 18 september 2026, meldde zich een nieuw slachtoffer bij auteur Mutsaers om haar verhaal te delen [1][3]. Erkenning is volgens psychotrauma-hoogleraar Cees Schuengel van levensbelang voor de heling van deze inmiddels bejaarde slachtoffers [1].