Nederlandse scholieren zakken historisch hard door de ondergrens in het nieuwste wereldwijde schoolonderzoek.
Den Haag, zaterdag, 19 september 2026. Maar liefst 39 procent van de Nederlandse vijftienjarigen is inmiddels laaggeletterd. Smartphones en lerarentekorten trekken de schoolprestaties in heel Europa naar een historisch dieptepunt.
Utrecht slaat alarm over historisch slechte schoolprestaties
In Utrecht, het epicentrum van ons onderwijsbeleid, heerst grote bezorgdheid [GPT]. De nieuwste PISA-cijfers over het jaar 2025 slaan in als een bom [1]. Nederlandse vijftienjarigen zakken massaal door de ondergrens [1]. Maar liefst 39 procent van deze scholieren is inmiddels laaggeletterd [1]. In de meting van 2022 was dit nog 33 procent [1]. Dat is een stijging van maar liefst 18.182 procent. Onze tieners kunnen straks nauwelijks nog een bijsluiter of handleiding begrijpen [GPT]. De leesvaardigheid is in tien jaar tijd met meer dan 60 punten gekelderd [1]. Samen met Duitsland en Frankrijk behoort Nederland nu tot de hardste dalers van Europa [1][2].
Smartphones en lerarentekorten eisen hun tol in de klas
De oorzaken van deze vrije val zijn pijnlijk duidelijk [1]. Chronische lerarentekorten teisteren de scholen [1]. Voortdurende veranderingen in het lesprogramma hebben de basisvaardigheden verwaarloosd [1]. En dan is er nog de smartphone [1]. Het constante scrollen sloopt de concentratiespanne van scholieren [1]. Diep lezen is vervangen door vluchtig swipen [1]. Tel daar de naweeën van de pandemie bij op en het drama is compleet [1]. Bijna één op de drie Europese vijftienjarigen mist inmiddels de absolute basisvaardigheden voor wiskunde en lezen [1]. Experts zien dat de motivatie onder leerlingen volledig is ingestort [1].
Terug naar de basis om de Aziatische tijgers bij te houden
Terwijl Europa wegzakt, lachen Aziatische landen zoals Singapore en China de tanden bloot met hun topscores [2][3]. Volgens Mathias Cormann van de OESO moeten we dringend het roer omgooien [2]. De oplossing? Minder verschillende vakken, maar veel meer diepgang [2]. We moeten keihard investeren in docenten en ouders weer betrekken bij het leerproces [2]. Technologie en kunstmatige intelligentie zijn handig, maar ze mogen nooit de inspanning en echte aandacht van de leerling vervangen [2]. De boodschap is helder: telefoons in de tas en de neus weer in de boeken [GPT].