Ongeneeslijk zieke wetenschapper Jan Rotmans leeft straks digitaal voort als sprekend hologram.
Rotterdam, zaterdag, 31 oktober 2026. Hoogleraar Jan Rotmans laat een AI-versie van zichzelf bouwen. Zo geeft hij straks als hologram colleges na zijn dood. Critici vrezen ernstige ethische risico’s.
Digitale wederopstanding in Rotterdam
In Rotterdam zet de bekende transitiehoogleraar Jan Rotmans de academische wereld op zijn kop [GPT]. De 65-jarige wetenschapper kreeg in 2024 te horen dat hij wegens uitgezaaide prostaatkanker nog zo’n vijf jaar te leven heeft [1]. Stilzitten doet hij niet. Studio The Synths bouwt momenteel een volwaardige digitale tweeling van hem [1]. Vorige week, op 23 oktober 2026, legden technici al zijn geluid, beeld, stem en mimiek nauwkeurig vast [1]. Zijn boeken, colleges en wetenschappelijke artikelen vormen het digitale brein [1]. Voor 31 december 2026 moet de eerste online versie live gaan [1]. Later stapt zelfs een bewegend hologram het podium op om lezingen te geven [1]. Rotmans wil zijn gedachtegoed zo nalaten aan studenten en beleidsmakers [1]. Hij kan straks letterlijk colleges geven op plekken waar hij fysiek allang niet meer aanwezig is [1].
Zorgen over digitale spoken en ethiek
De plannen van Rotmans stuiten in Nederland op stevige tegenwind. AI-hoogleraar Iris van Rooij noemt deze vorm van digitale vereeuwiging een bijzonder onwenselijke ontwikkeling vol ethische risico’s [1]. Want wat gebeurt er als zo’n digitale kopie desinformatie verspreidt of eigen meningen gaat verzinnen? Rotmans erkent dat gevaar direct, maar accepteert het risico bewust [1]. Zijn team test het systeem daarom uitvoerig op fouten [1]. De avatar leert om vreemde vragen resoluut te weigeren [1]. Zijn echtgenote trekt thuis in elk geval een heldere grens: naast zo’n kunstmatige avatar gaat zij beslist niet slapen [1]. Zelfs een recent Nieuwsuur-item rond 27 oktober 2026 over de AI-bubbel tempert zijn pioniersgeest niet [1]. Rotmans ziet de brede scepsis juist als bewijs van echte innovatie [1].
Toekomstbeeld voor gewone Nederlanders
Deze Rotterdamse primeur raakt op termijn het hele land [GPT]. Rotmans voorspelt dat vakgenoten snel zullen aanhaken [1]. Over 2051 jaar heeft volgens hem vrijwel iedere Nederlander zo’n virtuele evenknie [1]. Denk aan een digitale opa die verhaaltjes voorleest aan zijn achterkleinkinderen, of een overleden adviseur die je financiële keuzes blijft analyseren. Ondertussen worstelt het bedrijfsleven volop met de vraag hoe je intellectueel eigendom en creatieve experimenten beschermt wanneer iedereen elkaars ideeën kan overnemen [2]. De techniek raast hoe dan ook door. Wie weet staat u binnenkort in de collegebanken oog in oog met een professor die zelf al jaren niet meer leeft [1].