De rauwe documentaire NAZA verovert Venetië en breekt direct het record voor de langste staande ovatie ooit.
Venetië, zaterdag, 12 september 2026. Vierentwintig Israëlische inlichtingenofficieren klappen uit de school over AI-bombardementen op Gaza. De onthullende film kreeg in Venetië een historisch lange staande ovatie van bijna 25 minuten.
Oorlog als videogame
Italië staat op zijn kop, of in elk geval het prestigieuze filmfestival in het waterrijke Venetië [GPT]. Daar beleefde de onthullende documentaire NAZA onlangs zijn wereldpremière [3]. De film sloeg in als een bom en kreeg een staande ovatie van maar liefst 24,5 minuut [2][3]. Dat is een absoluut record voor het festival [2][3]. Waarom u dit moet weten in Nederland? Omdat deze film pijnlijk blootlegt hoe kunstmatige intelligentie (AI) moderne oorlogsvoering verandert in een kille videogame [1][3]. De documentaire toont hoe Israëlische militairen vanaf schermen in Tel Aviv luchtaanvallen coördineren [1]. Dit raakt ons in Nederland ook, want de discussie over de ethiek van AI-gestuurde wapens stopt niet bij onze landsgrenzen [GPT].
De kille cijfers achter ‘bijkomende schade’
De Israëlische filmmakers Rachel Szor en Yuval Abraham werkten drie jaar lang clandestien aan dit project [3]. Ze filmden vanaf dakterrassen in Tel Aviv om 24 anonieme inlichtingenofficieren aan het woord te laten [1][3]. Hun identiteit is volledig onherkenbaar gemaakt vanwege het risico op een gevangenisstraf [1]. De titel NAZA staat voor het Hebreeuwse “Nezek Agavi”, wat bijkomende schade betekent [2]. Het is een militaire term voor het aantal verwachte burgerslachtoffers per luchtaanval [1][2]. “Deze aanval heeft 20 NAZA”, klinkt het dan simpelweg [1]. Zo veranderen mensenlevens in kille statistieken op een computerscherm [1][3]. Een van de agenten trekt in de film zelfs een schokkende vergelijking met hoe de nazi’s destijds stap voor stap tot hun gruweldaden kwamen [1].
Moreel kompas op de proef
Het Israëlische leger (IDF) werpt de beschuldigingen overigens resoluut van zich af en noemt de anonieme getuigenissen onverifieerbaar [3]. Maar het publiek in Venetië was diep geraakt en zwaaide zelfs met Palestijnse en Libanese vlaggen [3]. Voor Nederlandse bioscoopgangers is het nog even wachten op een releasedatum, want de wereldwijde distributierechten zijn net verkocht en een officiële datum ontbreekt nog [2]. Wel reist de film op 23 september 2026 door naar het filmfestival van San Sebastián [2]. Bereid u dus alvast voor op een uiterst ongemakkelijke bioscoopervaring die ons morele kompas flink zal opschudden [1][GPT].