We hebben nog nooit zoveel contant geld in huis gehad, maar we betalen er bijna niet meer mee.
Amsterdam, zaterdag, 22 augustus 2026. Er circuleert ruim 1,6 biljoen euro aan cash, maar we pinnen bijna alles. Europeanen potten massaal biljetten op als noodvoorraad voor crisissen en cyberaanvallen.
De paradox van de overvolle portemonnee
We pinnen ons in Nederland helemaal suf, maar ondertussen draaien de persen van de Europese Centrale Bank (ECB) op volle toeren [2][3]. Tussen 2016 en juni 2026 steeg de totale waarde van het contante geld in de eurozone van 1 biljoen naar maar liefst 1,6 biljoen euro [2][3]. Dat is een stijging van maar liefst 60 procent. Toch betalen we er nauwelijks meer mee aan de kassa; vorig jaar werd in Nederland nog maar 17 procent van de toonbankaankopen met cash afgerekend [2]. We gebruiken die briefjes van 50 en 100 euro simpelweg als appeltje voor de dorst onder de matras [3]. De overheid wakkert dat hamstergedrag zelf aan. In november 2025 adviseerde de Nederlandse staat burgers om een noodvoorraad van 70 euro per volwassene in huis te halen voor het geval de stroom of het internet uitvalt [1]. In februari 2026 had al 58 procent van de Nederlanders dit advies braaf opgevolgd [1].
Krimpende pinautomaten en strengere regels
Deze verschuiving heeft grote economische gevolgen voor zowel consumenten als winkeliers. Sinds begin 2026 geldt er in Nederland een streng verbod om aankopen boven de 3.000 euro met contant geld af te rekenen, bedoeld om criminaliteit te dwarsbomen [3]. Daaronder beschermt de wet de acceptatie van cash juist, zodat winkels u niet zomaar mogen weigeren [3]. Het probleem is alleen: hoe komt u nog aan die biljetten? Het aantal geldautomaten in Nederland is dramatisch gekrompen van ruim 8.000 naar slechts 3.900 in 2024 [1]. ECB-hoofdeconoom Philip Lane waarschuwt dat we de toegang tot fysiek geld moeten beschermen en pleit voor Europese wetgeving die voldoende geldautomaten in de winkelstraten garandeert [3].
Gebruiken of definitief verliezen
Als we contant geld alleen nog maar bewaren voor rampen, dreigt er volgens hoogleraar Olive McCarthy van University College Cork een serieus ‘use it or lose it’-gevaar [3]. We verleren simpelweg hoe we met fysiek geld moeten omgaan als we het alleen bij hoge nood tevoorschijn halen [1][3]. Dat raakt vooral kwetsbare groepen in de samenleving hard [3]. Denk aan ouderen die niet digitaal vaardig zijn, kinderen die moeten leren budgetteren, of slachtoffers van huiselijk geweld die een anonieme financiële buffer nodig hebben buiten het zicht van een controlerende partner [3]. Cash is dus veel meer dan een stoffig betaalmiddel; het is een essentieel sociaal en maatschappelijk vangnet [3].