Het kabinet neemt dit najaar de regie over als gemeenten asielopvang blijven weigeren.
Den Haag, zondag, 23 augustus 2026. Asielminister Bart van den Brink dreigt met harde dwang. Vierentwintig weigerachtige gemeenten staan onder verscherpt toezicht. Het kabinet gaat zelf opvanglocaties aanwijzen en de rekening doorsturen.
De minister trekt de fluwelen handschoen uit
Asielminister Bart van den Brink (CDA) is er helemaal klaar mee [1][2]. De Spreidingswet is al sinds februari 2024 van kracht, maar een flink aantal gemeenten weigert hardnekkig om asielzoekers op te vangen [1][2]. Inmiddels staan er 24 gemeenten onder verscherpt toezicht [1][2]. Tien daarvan, waaronder Westland, Beverwijk en Aalten, bungelen al sinds juli op de gevaarlijke derde trede van de interventieladder [1]. In augustus kwamen daar nog eens veertien weigeraars bij [1]. Werken de gemeenten dit najaar nog steeds niet mee? Dan grijpt de minister dwingend in via ‘indeplaatsstelling’ [1][2]. Het Rijk neemt dan de regie over, wijst zelf de opvanglocaties aan en stuurt de rekening direct door naar de gemeente [1][2].
Krimpende budgetten en gebroken beloftes
De druk op de ketel is gigantisch. De wekelijkse instroom bedraagt ruim 700 personen en in 2026 vangen we al 80.000 mensen op op COA-locaties [3]. Ondertussen is het asielbudget voor 2026 vastgesteld op 4,2 miljard euro, flink minder dan de 6,2 miljard euro in 2025 [3]. Dat levert een gapend begrotingstekort op van -2 miljard euro [3]. Om de chaos compleet te maken, houdt het COA zich soms niet aan sluitingsafspraken [3]. Neem het Friese dorp Balk: dat asielzoekerscentrum had allang dicht gemoeten, maar blijft nu toch nog jaren open [2][3]. Dit soort acties voedt het wantrouwen bij weigerachtige gemeenten natuurlijk enorm [3].
Alkmaar laat zien hoe het wél kan
Gelukkig kan het ook anders, zonder dat er direct Haagse dwang aan te pas komt. De gemeente Alkmaar kondigde gisteren, op 22 augustus 2026, een eigenwijze aanpak aan [5]. Zij gaan de verplichte asielopvang direct koppelen aan de bouw van extra woningen voor hun eigen jongeren en spoedzoekers [5]. Zo snijdt het mes aan twee kanten en blijft het lokale draagvlak hopelijk overeind [5]. Dwang lost de diepere problemen, zoals een gemiddelde asielprocedure van 15 maanden en een stijgende nareisratio van 0,73 per asielzoeker, immers niet zomaar op [3].