Bedreigingen duwen de Nederlandse democratie langzaam richting een autocratie.
Den Haag, zondag, 19 juli 2026. Bijna de helft van onze lokale politici krijgt te maken met bedreigingen. Onderzoekers waarschuwen nu dat Nederland hierdoor langzaam verandert in een autocratie. Dat tast onze vrijheid aan.
Intimidatie op het scherpst van de snede
Het is geen gezellige tijd om politicus te zijn in het Nederlandse polderland. De Stichting Democratie Monitor waarschuwde op 10 juli 2026 dat Nederland langzaam richting een beginnende autocratie schuift [1]. Dat is schrikken. Lokale politici lopen namelijk constant op eieren. In 2024 kreeg maar liefst 45% van de regionale en lokale politieke ambtsdragers te maken met bedreiging en intimidatie [2]. Vooral vrouwelijke, jonge, lhbti+-politici en mensen met een migratieachtergrond zijn de klos [1][2]. Staatsrechtdeskundige Henk Kummeling noemt deze agressie “de bijl aan de wortel van de democratie” [1]. Als we niet oppassen, durft dadelijk niemand meer de lokale politiek in [GPT].
Regels buigen onder kabinet-Schoof
Ondertussen nemen sommige Haagse bewindspersonen onder het kabinet-Schoof een loopje met de regels [1]. Zij drukken wetsvoorstellen door, ook al adviseert de Raad van State negatief [1]. Denk aan minister Mona Keijzer of minister Marjolein Faber, die zonder goede motivering asielnoodrecht wilde afkondigen [1]. Ondertussen groeien radicale partijen flink. Hun stemmenaandeel steeg tussen 2015 en 2024 van 12% naar 26% [1][2]. Dat is een sprong van 14 procentpunt [1][2]. Sommige van deze partijen hebben baat bij chaos en trammelant [1]. Forum voor Democratie wilde in oktober 2025 zelfs de adviserende rol van de Raad van State helemaal afschaffen [1]. Dat ruimt lekker op, maar tast de rechtsstaat wel aan [1][GPT].
De burger staat buitenspel
Wat merkt de burger daarvan? Democratie is meer dan eens in de vier jaar een rood hokje inkleuren [2]. Het is de garantie dat de rechter u beschermt tegen een almachtige overheid [1]. Maar het vertrouwen in de Tweede Kamer daalde van 35% in 2014 naar 29% in 2023 [2]. Slechts één op de 26 Nederlanders is nog lid van een politieke partij [2]. Als we het landsbestuur overlaten aan een paar ‘sterke leiders’, zoals een kwart van de Nederlanders wel prima vindt, verliest het volk zijn stem [2]. Een gezonde democratie heeft onderhoud nodig, net als een auto [GPT]. Zonder veilig debat roest de boel vanzelf vast [GPT].