Europa maakt een historische blunder door te treuzelen met de overstap op groene stroom.
Parijs, zondag, 12 juli 2026. Terwijl we smachten naar schone energie, wacht maar liefst 600 gigawatt aan voltooide groene projecten op een aansluiting. Het Internationaal Energie Agentschap noemt onze trage elektrificatie een historische blunder.
Europa laat steken vallen
Fatih Birol, de topman van het Internationaal Energie Agentschap (IEA), windt er geen doekjes om: Europa laat enorme steken vallen [1][2]. Terwijl de energiecrisis van 2022 ons met de neus op de feiten drukte, bleef een echte versnelling uit [1][3]. De cijfers liegen niet. Elektriciteit dekt in de Europese Unie momenteel slechts 23 procent van het totale energieverbruik [1][2]. Ter vergelijking: in koplopers zoals China, Japan en Zuid-Korea ligt dit percentage al ruim boven de 30 procent [1][2]. Dat betekent een pijnlijk verschil van minstens 7 procentpunten in het nadeel van Europa. Birol waarschuwt dat dit getreuzel onze economische soevereiniteit en concurrentiepositie zwaar ondermijnt [3]. De consument betaalt uiteindelijk de rekening via torenhoge energierekeningen, omdat we hardnekkig blijven vasthouden aan dure, geïmporteerde fossiele brandstoffen [2][4].
Het stroomnet zit potdicht
Waarom we zo achterlopen? Ons stroomnet zit simpelweg verstopt. Vorig jaar voegde Europa weliswaar een record van 85 gigawatt aan hernieuwbare energie toe, maar er ligt nog zo’n 600 gigawatt aan voltooide groene projecten stof te happen op de wachtlijst [1][3]. Ze kunnen niet worden aangesloten door een verouderd netwerk [3][4]. De kersverse Europese Eurocommissaris voor Energie, Dan Jørgensen, erkent dat we veel te afhankelijk blijven van buitenlands gas [1][2]. Dat is riskant, want de geopolitieke spanningen rondom cruciale transportroutes zoals de Straat van Hormuz maken de aanvoer van olie en gas uiterst onzeker [4][5]. Het IEA adviseert dan ook om alle pijlen op elektrificatie te richten in plaats van hopeloos te zoeken naar nieuwe Europese gasvelden die er simpelweg niet zijn [4].
Reddingsplan in de steigers
Gelukkig gloort er hoop aan de horizon, want de Europese Commissie komt in de week van 13 juli 2026 met een grootschalig elektrificatieplan [2]. Brussel wil dat overheden de belastingen op elektriciteit fors verlagen [2][3]. Nu is stroom in veel lidstaten nog twee tot drie keer zo duur als gas, wat de overstap naar warmtepompen of elektrische auto’s voor de gewone burger financieel onhandig maakt [2][4]. Het doel voor 2030 is helder: de stroomprijs mag voor huishoudens maximaal 2,5 keer de gasprijs zijn, en voor de industrie maximaal 2 keer [1]. Ook lekte er een ambitieus doel voor 2040 uit om het olieverbruik te halveren [5]. Of dit de Europese portemonnee op tijd gaat redden, hangt nu af van hoe snel de lidstaten hun stroomnetten moderniseren [1][4].