Amerikaanse handelsdeals dreigen Europese medicijnen onbetaalbaar te maken.
Londen, zondag, 25 oktober 2026. Onder zware druk van Donald Trump verdubbelen de Britse medicijnprijzen. Dit kost mogelijk 229.000 levens door verdringing van reguliere zorg. Nu eist Washington dezelfde dure deals van Europa.
Britse deal zet zorgbudgetten op scherp
De Britse regering bezweek in december 2025 voor zware druk van Donald Trump [4]. Washington dreigde met importheffingen tot 100% op geneesmiddelen [2][3]. Londen stemde daarom in met forse concessies om Amerikaanse tarieven tot januari 2029 op nul procent te houden [2][3]. Farmaceut AstraZeneca speelde handig in op de spanningen [2][4]. Het concern overwoog openlijk om zijn beursnotering naar New York te verplaatsen [4]. Topman Pascal Soriot prees vervolgens de hogere uitgaven aan merkgeneesmiddelen [2]. Ondertussen kondigde AstraZeneca een investering van £300 miljoen in het Verenigd Koninkrijk aan [2]. De afspraak verhoogt de Britse uitgaven aan nieuwe medicijnen van 0,30% van het bbp in 2026 naar ten minste 0,35% tegen eind 2028 [2][3]. Tegen 2036 moet dat aandeel zelfs groeien naar 0,60% van het bbp [2][3]. De Britse toezichthouder NICE verhoogde de kosteneffectiviteitsdrempel per gezond levensjaar direct van maximaal £30.000 naar £35.000 [2][3][4].
Prijskaartje van tientallen miljarden en verdringing
Voor de schatkist pakt deze handelspolitiek peperduur uit. De House of Commons Library raamt de extra uitgaven op circa £1,7 miljard per jaar rond 2028 en circa £14 miljard per jaar tegen 2036 [2]. Volgens berekeningen van econoom Karl Claxton en zijn collega’s in de BMJ lopen de cumulatieve extra kosten voor de National Health Service op tot £44,7 miljard aan het einde van 2036 [2][3]. Claxton noemt de overeenkomst ronduit een catastrofe [1][2]. De deal kwam tot stand als politiek instrument zonder parlementaire controle [1][2]. Het National Audit Office onder leiding van Gareth Davies startte in september 2026 een verkennend onderzoek naar de besteding van belastinggeld [2][3]. De economische wetten zijn hard. Binnen een vast zorgbudget verdringt elke extra pond voor dure patenten andere behandelingen [2][3]. Claxton becijfert dat deze verdringing kan leiden tot 229.000 vermijdbare sterfgevallen [2][3].
Brusselse waarschuwing voor de portemonnee van de burger
Washington richt het vizier nu op de Europese Unie om identieke voorwaarden af te dwingen [1][4]. De Amerikaanse overheid klaagt dat medicijnen in Europa te goedkoop zijn [4]. Als Brussel buigt voor de eisen van Trump, voelen Nederlandse patiënten en premiebetalers dat direct in de eigen portemonnee [GPT]. De zorgpremies gaan omhoog [GPT]. Ziekenhuizen moeten noodgedwongen bezuinigen op personeel of reguliere operaties uitstellen om peperdure merkmiddelen te financieren [GPT]. Analisten vrezen dat het zorgstelsel verandert in een melkkoe voor buitenlandse concerns [GPT]. Claxton roept Europese beleidsmakers daarom op om waakzaam te blijven en onafhankelijke prijsbeoordelingen niet op te offeren aan geopolitieke chantage [1][4].