Het stikstofdoel komt eindelijk dichterbij maar de boer vreest nog steeds de verplichte krimp.
Den Haag, zondag, 6 september 2026. De minister noemt gedwongen krimp van de veestapel een no-go. Toch blijft deze harde maatregel achter de hand als uiterste noodrem om de stikstofdoelen te halen.
Het glas is halfvol voor minister Van Essen
Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) bracht afgelopen week een kritische analyse naar buiten [1][2]. De belangrijkste conclusie? De felbegeerde stikstofdoelen voor 2035 zijn in zicht, maar we halen ze met de huidige plannen nog niet [1][2]. De landbouwsector moet in 2035 tussen de 42 en 46 procent minder ammoniak uitstoten ten opzichte van 2019 [1][3]. Dat is een marge van 4 procent die overbrugd moet worden. Landbouwminister Jaimi van Essen (D66) blijft desondanks opvallend optimistisch [1][2]. Voor hem is het stikstofglas simpelweg halfvol [1]. Hij gelooft dat een betere uitwerking van zijn extra maatregelen de klus gaat klaren [1]. Ook premier Rob Jetten vindt dat het kabinet hiermee op de juiste weg is [4].
De gevreesde noodrem op de veestapel
Toch hangt er een donkere stikstofwolk boven de Nederlandse weilanden. Volgens het PBL is een gedwongen krimp van de veestapel met 5 tot 10 procent namelijk nog altijd nodig om de doelen echt te halen [3][4]. Voor boerenorganisaties LTO en NAJK is zo’n verplichte krimp absoluut onbespreekbaar [3]. Minister Van Essen noemt het zelf ook een duidelijke “no-go” [3][4][6]. Maar de juridische werkelijkheid is weerbarstig. De maatregel staat namelijk wel degelijk als achterdeur en ultieme noodrem in het coalitieakkoord om kritische rechters te overtuigen [3][4][6]. Dit zorgt voor flinke twijfel bij boeren. Want wie investeert er nu nog in dure, duurzame stallen als de overheid later misschien toch je koeien opeist [3]?
Nederland moet snel van het stikstofslot
Waarom al deze Haagse haast? Het kabinet wil Nederland koste wat kost van het stikstofslot halen [4][5]. Zolang de uitstoot te hoog blijft, liggen vergunningen voor broodnodige woningbouw, nieuwe wegen en economische projecten muurvast [4][5]. Laura Bromet van Progressief Nederland steunt het pakket in de Kamer, zolang het kabinet de plannen niet verder afzwakt [4]. Om acute juridische problemen voor te zijn, presenteert het kabinet al in oktober 2026 een spoedwet [7]. Minister Van Essen belooft ondertussen dat hij intensief met de boeren blijft praten [1]. Zelfs als zijn eigen vrouw grapt dat hij daardoor wel erg weinig thuis is [1].