Gemeenten pikken het stempel van weigergemeente niet langer.
Den Haag, zondag, 27 september 2026. Vught vangt ruim zeshonderd Oekraïners op, maar geldt toch als weigergemeente. Tweeënveertig gemeenten zijn boos op het ministerie omdat hun opvangwerk niet meetelt voor de spreidingswet.
De frustratie over de Haagse rekenmethode
Het ministerie van Asiel en Migratie houdt momenteel 42 gemeenten onder verscherpt toezicht [1]. Minister Van den Brink (CDA) eist dat zij zich aan de spreidingswet houden, maar de frustratie op het platteland groeit [1]. Neem nu de gemeente Vught, die al sinds augustus 2026 onder toezicht staat [1]. Burgemeester Chantal Nijkerken-de Haan vindt het stempel ‘weigergemeente’ volstrekt onterecht [1]. Haar gemeente vangt momenteel 608 Oekraïners op, terwijl het quotum slechts 232 bedraagt [1]. Dat betekent dat Vught maar liefst 262.069% van haar oorspronkelijke doelstelling realiseert [1]. Omdat deze opvang echter niet meetelt voor de spreidingswet, krijgt de gemeente alsnog straf van het Rijk [1].
Katwijk en Steenbergen houden de poot stijf
Gemeenten weigeren dan ook steeds vaker om simpelweg te buigen voor Haagse druk. De gemeente Katwijk wees op 25 september 2026 een dringend verzoek van het Rijk resoluut af [2]. Het Rijk bood zelfs aan om Katwijk op andere dossiers tegemoet te komen, maar de gemeente weigert alsnog 1.000 extra asielzoekers op te vangen op locatie Valkenhorst [2]. In Steenbergen bereidt wethouder Ed Hobo (Volkspartij) zich eveneens voor op een stevig gesprek met het ministerie [3]. Hobo stelt dat zijn gemeente al genoeg doet met de opvang van Oekraïners en arbeidsmigranten [3]. Hij start voorlopig geen nieuwe opvanginitiatieven en wacht rustig af tot Den Haag eventueel met dwangmaatregelen komt [3].
Zorgvuldigheid versus Haagse haast
Minister Van den Brink wil dat gemeenten dit najaar met concrete plannen komen, anders neemt het Rijk de regie over [1]. Lokale bestuurders benadrukken echter dat een zorgvuldig proces tijd kost. Zo probeert de gemeente Culemborg al twee jaar om een geschikte opvanglocatie voor 200 vluchtelingen te realiseren [1]. Bovendien kijken gemeenten met angst en beven naar de maatschappelijke onrust [1]. De felle protesten in Engelen en Loosdrecht van afgelopen zomer liggen nog vers in het geheugen [1]. Haastige besluitvorming vernietigt het lokale draagvlak, waardoor gemeenten liever kiezen voor zorgvuldigheid dan voor de harde deadlines van de minister [1].