Rechters delen nu zelfstandig verblijfsvergunningen uit.
Den Haag, donderdag, 29 oktober 2026. Rechters passeren de IND steeds vaker. Zij kennen na een Europese uitspraak direct asielvergunningen toe, tot grote woede van de immigratiedienst.
Haarlem en Zwolle nemen de leiding
In rechtbanken in steden zoals Haarlem en Zwolle schuiven magistraten de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) steeds vaker resoluut opzij [1]. De rechtbank in Haarlem gaf de IND in juni 2026 direct het bevel om asiel te verlenen aan een vreemdeling uit Sierra Leone [1]. Een maand later, in juli 2026, besliste de rechtbank in Zwolle zelfstandig over een verblijfsvergunning voor een compleet Iraaks gezin dat vreesde voor gedwongen uithuwelijking van de dochters [1]. Voor de Nederlandse burger betekent deze koerswijziging vooral een snellere doorstroom in lokale opvanglocaties en directere duidelijkheid in gemeenten [GPT]. Tot voor kort stuurde de rechter een dossier bij twijfel altijd terug naar het loket van de overheid, maar dat eindeloze kastje-naar-de-muurspel lijkt nu definitief verleden tijd [1][2].
Groen licht uit Luxemburg ontketent revolutie
De ommekeer begon met een vraag van een Zwolse rechter aan het Hof van Justitie van de Europese Unie [1][2]. De Europese opperrechters oordeelden in juni 2026 dat de nationale rechter zelfstandig getuigenverklaringen diepgaand mag doorlichten en de knoop meteen mag doorhakken [1][2]. Universitair hoofddocent Marcelle Reneman telde sindsdien al zeventig vonnissen waarin rechtbanken op eigen gezag asiel toekenden [1]. De IND spreekt van een unicum; voorheen gebeurde dit vrijwel nooit [1][2]. De rechter trekt de stoute schoenen aan en bepaalt nu gewoon zelf of iemand de waarheid spreekt, zonder nog braaf te wachten op een nieuw ambtelijk rapport [1][2].
Overheid stapt naar de Raad van State
De dienst vreest dat magistraten met te weinig onderzoek op de bestuurdersstoel ploffen [1]. Landsadvocaat Nina Bontje waarschuwde dat uitspraken soms berusten op onzorgvuldig spitwerk [1]. Daarom sleepte de IND deze kwestie op donderdag 22 oktober 2026 voor de Raad van State [1]. De hoogste bestuursrechter moet nu bepalen of de IND slechts een stempelloket voor verblijfspapieren wordt [1]. Als deze juridische aardverschuiving standhoudt, verandert de asielprocedure voor heel Nederland ingrijpend en krijgen rechters definitief het laatste woord over wie hier mag blijven wonen [1][GPT].