Het brein achter de aanslagen van 11 september moet na 25 jaar eindelijk voor de rechter verschijnen.
Washington, donderdag, 27 augustus 2026. Khalid Sheikh Mohammed staat in 2028 terecht op Guantánamo Bay. Dat is 25 jaar na zijn arrestatie. Discussies over zijn martelingen hielden de zaak decennialang op.
een trage weg naar gerechtigheid in de verenigde staten
In de Verenigde Staten gaat er eindelijk schot komen in de zaak rond de aanslagen van 11 september 2001 [1][2]. De militaire rechtbank op de Amerikaanse basis Guantanamo Bay op Cuba start op 5 juni 2028 met het proces tegen Khalid Sheikh Mohammed, het vermeende brein achter de terreuracties [1][5]. Dit is een zaak die ook u in Nederland direct raakt. De nasleep van 9/11 bepaalde immers hoe wij vandaag de dag reizen; denk aan de strenge vloeistofregels en het uittrekken van uw schoenen bij de beveiliging op Schiphol, maar ook aan de verscherpte privacy- en antiterreurwetgeving die ons dagelijks leven beïnvloedt [GPT]. Dat er nu pas, exact 27 jaar na de aanslagen, een definitieve procesdatum ligt, laat zien hoe complex het Amerikaanse rechtssysteem is [4].
martelingen en juridisch touwtrekken
De extreme vertraging van ruim 25 jaar na de arrestatie van Mohammed in Pakistan in 2003 is geen toeval [1][2]. De Amerikaanse overheid worstelt al decennia met de juridische erfenis van deze zaak [6]. Advocaten van de verdachten ruziën onophoudelijk over de toelaatbaarheid van bewijsmateriaal [1][6]. De CIA hield de verdachten namelijk jarenlang vast in geheime gevangenissen en paste daar zware verhoortechnieken toe [3]. Zo onderging Mohammed maar liefst 183 keer de omstreden waterboarding-methode [3]. Verklaringen die onder dergelijke martelingen zijn afgelegd, zijn juridisch uiterst wankel [1]. Bovendien sneuvelde er vorig jaar een deal waarbij de verdachten schuld zouden bekennen in ruil voor levenslange opsluiting in plaats van de doodstraf [4][6]. Een federaal hof van beroep besloot die overeenkomst te verscheuren, waardoor de executiepaal nu toch weer dreigt [3][5][6].
het verloop van het megaproces
Militair rechter Michael Schrama schoof de door aanklagers gewenste startdatum van januari 2027 resoluut terzijde als onrealistisch [4][5]. Het proces tegen Mohammed en zijn medeverdachten Walid bin Attash, Ali Abdul Aziz Ali en Mustafa al-Hawsawi begint nu officieel in de zomer van 2028 met de selectie van de juryleden [3][5]. Precies dertig dagen na de installatie van deze jury starten de openingsverklaringen [5]. Hoewel de verdediging nog de nodige tijd krijgt om met eigen bewijzen te komen en om vrijspraak te vragen, lijkt de juridische molen nu echt niet meer te stoppen [5]. Voor de nabestaanden van de bijna 3.000 slachtoffers is het te hopen dat deze planning standhoudt en er na decennia van uitstel eindelijk antwoorden komen [3][5][6].