Griekenland wil de asielknop tijdelijk kunnen uitzetten bij een grote migratiecrisis.
Brussel, donderdag, 1 oktober 2026. De Griekse minister Plevris stelt voor om asielaanvragen tijdelijk te stoppen bij noodsituaties. Dit plan krijgt steun van de Europese Volkspartij, maar stuit op felle kritiek van mensenrechtenorganisaties.
Griekenland wil noodrem op Europees asielrecht
De Griekse minister van Migratie en Asiel, Thanos Plevris, stelde op donderdag 24 september 2026 een ingrijpende maatregel voor [1][2]. Hij wil dat de Europese Unie het recht op asiel tijdelijk kan opschorten bij een acute migratiecrisis [1][2]. Dit ‘speciale afwijkingsregime’ moet gelden wanneer landen buiten de EU migratie inzetten als een hybride dreiging om Europese grenzen te destabiliseren [1][2]. Vandaag, op donderdag 1 oktober 2026, verdedigde Plevris zijn plan opnieuw in Luxemburg door te verwijzen naar de crisis in de Spaanse enclave Ceuta afgelopen juli [3][5]. Daar stroomden in korte tijd meer dan 72.000 migranten binnen [3][5]. Er verblijven er nu nog ongeveer 10.000 [3][5], wat neerkomt op 13.889 procent van de oorspronkelijke groep. Volgens Plevris bewijst deze situatie dat de huidige Europese regels tekortschieten bij plotselinge noodsituaties [3][5].
Brede politieke steun en eerdere precedenten
Het Griekse voorstel krijgt stevige politieke rugwind. De christendemocratische Europese Volkspartij (EVP) gaf op dinsdag 29 september 2026 officieel haar steun aan het tijdelijk opschorten van het asielrecht bij hybride aanvallen [1][2][4]. Ook invloedrijke Europese ministers steunen de harde lijn. De Duitse minister van Binnenlandse Zaken Alexander Dobrindt en de Oostenrijkse minister Gerhard Karner lieten weten dat normale asielprocedures onmogelijk zijn bij een georganiseerde massale toestroom [1][2]. Het tijdelijk stopzetten van asielaanvragen is niet uniek. Griekenland schortte de procedures al eerder op in maart 2020 voor een maand en in juli 2025 voor drie maanden [1][2]. Polen deed in maart 2025 hetzelfde aan de grens met Wit-Rusland [1][2]. Bovendien keurden de EU-ministers op 29 september 2026 de nieuwe ‘Return Regulation’ goed voor snellere deportaties via uitzetcentra buiten de EU [1][2].
Kritiek van juristen en gevolgen voor Nederland
Niet iedereen is blij met deze plannen. Mensenrechtenorganisaties, migratie-experts en linkse politici uitten op 26 september 2026 felle kritiek [2]. Zij waarschuwen dat het opschorten van asielrechten fundamentele rechtswaarborgen ondermijnt [2]. Michael O’Flaherty van de Raad van Europa waarschuwt zelfs dat decennia aan mensenrechtenwetgeving hiermee op het spel worden gezet [4]. Voor de Nederlandse burger en het beleid van asielminister Bart van den Brink kan dit voorstel grote gevolgen hebben [3][GPT]. Als de Europese Commissie dit voorstel overneemt in haar nieuwe noodwetgeving, krijgt ook Nederland het recht om de asielprocedure tijdelijk volledig te bevriezen bij een acute crisis [1][2]. De Europese Commissie presenteert de komende maanden haar nieuwe noodplannen [1][2].