Californië schrapt in één klap een kwart van alle Amerikaanse doodstraffen.
Sacramento, donderdag, 5 november 2026. Gouverneur Gavin Newsom ontmantelt de grootste dodencel van het westelijk halfrond. Gisteren zette hij 548 doodstraffen om in levenslang zonder vervroegde vrijlating. Een historisch besluit.
Streep door executies in de Verenigde Staten
In de Verenigde Staten heeft de staat Californië woensdag 4 november 2026 formeel afscheid genomen van de executiekamer [3][4]. Gouverneur Gavin Newsom zette de straf van 529 mannen en 19 vrouwen om naar levenslang zonder kans op vervroegde vrijlating [5][6]. De maatregel veegt in één klap ongeveer een kwart van alle openstaande Amerikaanse doodvonnissen van tafel [2][7]. Californië voerde al sinds 2006 geen executies meer uit [2][4]. Toch zaten honderden veroordeelden decennialang in juridische onzekerheid [6]. Voor bijna 400 gedetineerden met meerdere zware misdrijven moet het Hooggerechtshof van Californië nog groen licht geven [3]. Minstens vier van de zeven rechters moeten akkoord gaan vóór het vertrek van Newsom op 3 januari 2027 [3][7].
Waarom dit besluit ertoe doet in Nederland
Voor Nederlanders lijkt dit een ver-van-mijn-bedshow in het zonnige Californië [GPT]. Toch raakt het ons direct [GPT]. Nederland wijst de doodstraf principieel af en weigert verdachten uit te leveren aan landen waar executie dreigt [GPT]. Dit leidt regelmatig tot diplomatiek getouwtrek en blokkades bij de internationale jacht op zware criminelen [GPT]. Een trans-Atlantische bondgenoot die definitief stopt met staatsdoding maakt rechtshulp direct eenvoudiger en zuiverder [GPT]. Bovendien reizen jaarlijks tienduizenden landgenoten naar de Amerikaanse westkust [GPT]. Een rechtsstaat die kiest voor levenslang boven de gifspuit sluit veel beter aan bij de Europese verdragen die onze eigen rechtszekerheid bewaken [GPT].
Tussen geweten en woede
Newsom noemt doden door de overheid moreel verwerpelijk en onverenigbaar met menselijke waardigheid [2][3]. Nabestaanden reageren woedend [3][5]. Organisaties zoals Crime Victims United vinden dat een politicus juryvonnissen niet zomaar opzij mag schuiven [3]. Ook botst Newsoms koers frontaal met Washington [4]. President Donald Trump herstelde op 20 januari 2025 juist de federale executies met een presidentieel bevel [4]. In Californië sterven veroordeelden nu echter geruisloos achter de tralies, zonder galg of injectienaald [4]. De bezem gaat door het cellencomplex, terwijl de politieke loopgravenstrijd over het Amerikaanse strafrecht onverminderd voortraast [2][7].