Brussel wil nieuwe EU-landen vijftien jaar aan de leiband leggen met strenge noodrem.
Brussel, dinsdag, 6 oktober 2026. De Europese Commissie eist een noodremclausule voor nieuwe lidstaten. Zij kunnen tot vijftien jaar hun stemrecht verliezen bij democratische achteruitgang. Kandidaat-lidstaat Moldavië vreest nu een tweederangsbehandeling.
Geen nieuw paard van Troje
De Europese Commissie presenteert vandaag, op dinsdag 6 oktober 2026, haar nieuwe uitbreidingsstrategie [2][3]. Europees commissaris voor Uitbreiding Marta Kos stelt een strenge ’noodrem’ voor [1]. Nieuwe lidstaten kunnen tot wel vijftien jaar lang hun stemrecht verliezen als ze de rechtsstaat of de democratie afbouwen [1]. Brussel is de veto’s en het dwarsbomen door landen als het Hongarije van Viktor Orbán spuugzat en wil zo’n nieuw ‘paard van Troje’ absoluut voorkomen [1]. Om de besluitvorming soepel te houden, stelt de Commissie ook voor om besluiten over buitenlands beleid, nieuwe sancties en energiebelastingen niet langer met unanimiteit te nemen [1][2].
Moldavië wil geen tweederangsrol
De Moldavische premier Vasile Tofan begrijpt de Europese zorgen heel goed, maar trekt wel een duidelijke grens [1]. Zijn land vroeg in maart 2022 het lidmaatschap aan, vlak na de Russische inval in Oekraïne [1]. Tofan wil de onderhandelingen in 2028 afronden om in 2030 volwaardig lid te worden [1]. Met 2,5 miljoen inwoners en een economie kleiner dan die van Malta, roept Moldavië wel financiële vragen op bij de huidige lidstaten [1]. Toch waarschuwt Tofan dat zijn land geen ’tweederangslid’ wil zijn [1]. Volgens hem is de huidige generatie politici integer en heeft het land meer te bieden dan alleen mooie landschappen en goede wijn [1].
De uitdaging van een grotere club
De plannen leggen een gevoelig dilemma bloot binnen de huidige 27 lidstaten [GPT][5]. Aan de ene kant wil de EU geopolitiek sneller handelen en landen als Oekraïne, Albanië en Montenegro aan zich binden [2][3]. Aan de andere kant vrezen huidige leden de financiële impact op het landbouwbeleid en de cohesiefondsen [3]. De overgang naar besluitvorming met een gekwalificeerde meerderheid – waarbij 55 procent van de lidstaten die minstens 65 procent van de EU-bevolking vertegenwoordigen akkoord moet gaan – vereist bovendien zelf eerst unanimiteit [2]. De komende EU-top op 15 en 16 oktober 2026 belooft dan ook een heet hangijzer te worden [2].