Het RIVM waarschuwt voor een groot risico op een mazelenuitbraak in de Nederlandse Biblebelt.
Bilthoven, dinsdag, 13 oktober 2026. De Nederlandse vaccinatiegraad daalt gestaag. In 117 gemeenten ligt het aantal inentingen nu zelfs lager dan in een Amerikaanse staat waar pas doden vielen door de mazelen.
Grote zorgen in de Bijbelgordel
In de orthodox-protestantse Bijbelgordel, met gemeenten zoals Neder-Betuwe, Barneveld en Urk, houdt het RIVM de gezondheidssituatie nauwlettend in de gaten [1]. De kans op een mazelenuitbraak is in deze regio bijzonder groot [1]. Landelijk schommelt de vaccinatiegraad voor BMR op ongeveer 88 procent [1]. Daarmee zitten we ruim onder de WHO-norm van 95 procent die nodig is voor groepsimmuniteit [1][2]. In 117 Nederlandse gemeenten ligt het aantal inentingen zelfs lager dan in de Amerikaanse staat Pennsylvania [1]. Daar woedt sinds eind april 2026 een mazelenepidemie met zes dodelijke slachtoffers [1]. Zodra kinderen na de zomer overstappen naar het voortgezet onderwijs, nemen onderlinge contacten toe en stijgt het besmettingsrisico snel [1].
Stedelijke dip en lokale actie
Niet alleen dorpen in de Bijbelgordel lopen gevaar, ook in grote steden tikt de klok [1][2]. In de Utrechtse wijk Overvecht is het percentage volledig gevaccineerde tweejarigen gekelderd van 87 procent in 2020 naar 65 procent in 2025 [2]. In heel Utrecht ligt de BMR-vaccinatiegraad inmiddels op 87 procent [2]. Bij de mazelenuitbraak van vorig jaar raakten vijfhonderd mensen besmet [1]. Toen vormden gevaccineerde volwassenen nog een beschermende deken rondom de infectiehaarden [1]. Om het tij te keren, stelt het kabinet in het coalitieakkoord maatregelen voor een wijkgerichte aanpak voor [1]. Steden zoals Utrecht experimenteren nu met inloopspreekuren en vertrouwenspersonen om twijfelende ouders direct te informeren [1][2].
Onderzoek en inhaalcampagnes gestart
De overheid onderneemt stappen om een landelijke epidemie te voorkomen [1]. Het RIVM startte op 2 september 2026 het PIENTER 4-onderzoek onder 8311 deelnemers [3]. Dit onderzoek richt zich specifiek op regio’s met een BMR-vaccinatiegraad onder 80 procent om risico’s nauwkeurig in kaart te brengen [3]. Regionaal schakelen gezondheidsdiensten eveneens op [4]. In de regio Zaanstreek-Waterland ontvangen gezinnen in de week van 12 oktober 2026 herhaaloproepen voor gemiste inentingen [4]. GGD Zaanstreek-Waterland organiseert tussen 3 november en 7 november 2026 groepsvaccinaties op vier locaties, waar kinderen tot 18 jaar alsnog kosteloos hun prik kunnen halen [4].