De Geïllustreerde Kunstmatige Intelligentie
dinsdag 17 nov.
binnenland • dinsdag 17 november 2026

Oudste sinterklaasgedicht van Nederland opgedoken in Gelderland

Oudste sinterklaasgedicht van Nederland opgedoken in Gelderland

Nijmegen, dinsdag, 17 november 2026. Onderzoekers vonden gisteren in Arnhem een rijm uit 1640. Een edelman schreef al vier eeuwen geleden een plagerig gedicht vol doorhalingen over een wollen sinterklaascadeau voor een volwassene.

Spieken in een eeuwenoud kladblok in Arnhem

In de Gelderse hoofdstad Arnhem stuitte letterkundige Johan Oosterman van de Radboud Universiteit op een opmerkelijk stukje geschiedenis [1][3][7]. In het Gelders Archief vond hij twee versies van het oudste sinterklaasgedicht van Nederland [1][2][6]. De Overijsselse edelman Steven Gerhard van Rhemen schreef de regels omstreeks 1640 neer in een oud notitieboek [1][4][6]. Wie vandaag met lichte tegenzin zwoegt op rijmwoorden als ‘sint’ en ‘kind’, bevindt zich dus in voornaam gezelschap [2][5]. Van Rhemen kraste en verbeterde er destijds namelijk net zo vrolijk op los [1][4][7]. Zijn tekst overtreft het gedicht van de Nijmeegse bestuurder Johan van Someren uit 1647, dat bovendien meer leek op een verkapte liefdesbrief [1][3][6]. Vanaf vandaag, dinsdag 17 november 2026, ligt het originele document te pronken in de studieruimte van het archief [2][6][7].

Plagen en schapenvacht voor volwassenen

De vondst gooit ons beeld van de sinterklaastraditie overhoop [1][7]. Na de zestiende-eeuwse Reformatie verbood de overheid het katholieke heiligenfeest in de openbare ruimte [1][7]. Historici dachten daarom altijd dat zeventiende-eeuwse Nederlanders het feest enkel vierden als een snoepfestijn voor kleine kinderen [1]. Dit gedicht bewijst het tegendeel voor de elite [1]. Van Rhemen richtte zijn spottende regels aan een volwassene [1][7]. Hij hintte daarin ondeugend op een cadeau van schapenwol, mogelijk een paar warme handschoenen [4][6]. De boodschap luidde klip-en-klaar: wees blij met wat je krijgt, want de gever bepaalt [2][4]. Wie nu met een foute surprise of een kriebeltrui zit opgescheept, weet dat deze oer-Hollandse plagerij al 386 jaar meegaat [1][2][4].

Blijf zelf knutselen zonder hulpmiddelen

De ontdekking toont aan hoezeer onze huidige sinterklaasavond lijkt op die van vier eeuwen geleden [1][7]. Pas in de negentiende eeuw brak deze vorm landelijk door bij het grote publiek [1]. In de jaren zestig van de vorige eeuw verschenen vervolgens de eerste boekjes met kant-en-klare rijmpjes om de worstelende dichter te ontzien [2][5]. Tegenwoordig besteden veel mensen hun gedichten haastig uit aan slimme software op internet [5][7]. Hoogleraar Oosterman raadt die moderne luiheid stellig af [1][7]. Een goed sinterklaasgedicht vraagt immers geen hoge literatuur, maar een tikkeltje geheimzinnigheid, een vleugje zelfspot en wat houterig rijmplezier [1][3][7]. Pak die pen dus vooral weer zelf op [2][5].

Bronnen