Oorlog dwingt landen wereldwijd terug naar steenkool.
Parijs, dinsdag, 10 november 2026. De oorlog in Iran verstoort de gaslevering ernstig. Landen zoals Nederland en Pakistan stoken daarom massaal extra steenkool. Dit veroorzaakt dit jaar een historisch verbruiksrecord.
kolencentrales pakken hun suikerkick
De oorlog in Iran zet de energiemarkten op scherp [1]. Tankers mijden de Straat van Hormuz, vloeibaar aardgas (lng) wordt peperduur en landen grijpen massaal terug naar de oude vertrouwde steenkool [1]. Het Internationaal Energieagentschap (IEA) raamde in september 2026 al dat het wereldwijde steenkoolverbruik dit jaar met ruim 1 procent groeit [1]. Dat volgt direct op een mondiaal verbruiksrecord in 2025 [1]. Volgens onderzoeker Daan Walter van energiedenktank Ember beleven kolencentrales een heuse suikerkick: exploitanten zetten de centrales even flink aan om snel geld te verdienen nu aardgas onbetaalbaar is [1]. Pakistan ziet leveringen van staatsbedrijf QatarEnergy haperen en laat door China gebouwde kolencentrales op volle toeren draaien [1]. Ook nutsbedrijven in Polen, Zuid-Korea, Japan en Nederland verruilen gas voor steenkool [1].
nederlandse energierekening en haags debat
In Nederland verbranden energiecentrales in 2026 merkbaar meer steenkool dan in 2024 en 2025 [1]. Dat wringt flink in Den Haag, want vanaf 2030 geldt er een wettelijk verbod op kolenstook [1]. Voor de gewone consument betekent deze marktcrisis vooral een duurdere energierekening en hardnekkige inflatie [1][3]. Overheden tasten diep in de buidel met miljarden euro’s aan subsidies om burgers tegen stijgende kosten te beschermen, wat de energievraag nauwelijks remt [3][5]. Ondertussen profiteert niet iedereen: in Vietnam en India zorgde ernstige droogte voor stilvallende waterkrachtcentrales, waardoor ook daar kolenstook noodgedwongen omhoogschoot om uitval op het stroomnet te voorkomen [1]. Sinds 2012 stroomde er niet zoveel kapitaal naar steenkoolinvesteringen als nu, meldt het IEA, al bouwt men nauwelijks nieuwe mijnen [1].
groene miljardenrace tijdens cop31
Deze week praten diplomaten uit bijna 200 landen in het Turkse Antalya tijdens de VN-klimaattop COP31 over de ontstane crisis [3][5]. De dure fossiele brandstoffen versnellen wonderlijk genoeg ook de vergroening [3][5]. Zuid-Korea lanceerde op 8 november 2026 een gigantisch energieplan ter waarde van circa 747 miljard dollar om voor 2030 minstens 100 gigawatt aan wind- en zonne-energie neer te zetten [3][5]. In China daalde de nationale CO2-uitstoot tussen juli en september 2026 met 3.1 procent, terwijl het olieverbruik er met 4 procent kromp doordat automobilisten massaal overstapten op elektrische wagens [4]. Zelfs de Chinese kolenemissies daalden in dat kwartaal met 3 procent door een recordhoeveelheid zonne- en windenergie [4]. Terwijl ministers in Antalya onderhandelen, vechten energiebedrijven wereldwijd om elke beschikbare megawatt [3][5].