Het kabinet dreigt stiekem met miljardenbezuinigingen op scholen als de sociale zekerheid niets oplevert.
Den Haag, dinsdag, 29 september 2026. Coalitiepartijen hebben een geheim drukmiddel: mislukken de bezuinigingen op uitkeringen, dan verliest het onderwijs door een achtergehouden afspraak direct 1,2 miljard euro.
Het geheime pistool op de borst van D66
Het kabinet-Jetten heeft een opvallend en geheim drukmiddel achter de hand [1]. Mislukken de onderhandelingen over de sociale zekerheid? Dan moet het onderwijs bloeden [1]. Uit een geheim document van de coalitiepartijen D66, VVD en CDA blijkt dat er in het uiterste geval 1,2 miljard euro wordt bezuinigd op de onderwijsbegroting van minister Letschert [1]. Hiermee voeren premier Rob Jetten en minister Eelco Heinen van Financiën de druk op hun eigen coalitiegenoot Hans Vijlbrief van Sociale Zaken flink op [1][3]. Hij moet namelijk met de vakbonden om tafel om hervormingen in de WIA te bespreken [1]. Die gesprekken moeten uiteindelijk alsnog leiden tot een flinke besparing op de uitkeringen om een gat van 3 miljard euro te dichten [1].
Krimpende budgetten en de prijs van inflatie
Wat betekent dit concreet voor de scholen? Als minister Vijlbrief geen deal sluit, treft een zogeheten prijsbijstelling het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap keihard [1]. Vanaf 2031 krijgt het onderwijs de helft van de volledige prijsbijstelling voor de kiezen [1]. Dat is een hap van 1,2 miljard euro op een begroting van 57 miljard euro [1], oftewel 2.105% van het totale budget. Scholen groeien dan niet meer mee met de inflatie en moeten fors snijden in hun uitgaven [1]. Ook het Klimaat- en Energiefonds verliest in dit scenario zo’n 200 miljoen euro [1]. Defensie en Justitie en Veiligheid blijven daarentegen volledig buiten schot en leveren niets in [1].
De wankele weg naar een akkoord
Het kabinet heeft de geplande bezuinigingen op de WW en arbeidsongeschiktheid voorlopig uit de begrotingsboeken gehaald om de oppositie te paaien en de koopkracht te ontzien [2][3]. In plaats daarvan gaat de vermogensbelasting in box 3 versneld op de schop [2][3]. Maar het begrotingsgat verdwijnt niet zomaar [1]. De vakbonden willen wel praten over de WIA [1], maar de druk van de straat is voelbaar. Afgelopen weekend protesteerden duizenden demonstranten nog tegen de afbraak van de sociale zekerheid [4]. Of deze onderwijsbezuinigingen er echt komen is overigens nog de vraag [1]. Het kabinet heeft voor de voorjaarsnota immers ook nog een meerderheid nodig in de Eerste en Tweede Kamer [1].