Het kabinet kiest voor eigen AI en minder Big Tech, maar het geld is op.
Den Haag, woensdag, 23 september 2026. Staatssecretaris Aerdts bezuinigt op de digitale strategie. Wel investeert het kabinet miljoenen in een Groningse AI-fabriek en zeekabels. Opvallend: AI-berichten trekken online 23 keer meer reacties.
Grote dromen, lege portemonnee
Staatssecretaris W.J.M. Aerdts (Digitale Economie en Soevereiniteit, D66) stuurde op maandag 21 september 2026 een nuchtere brief naar de Tweede Kamer [2][5]. De ambities voor onze digitale autonomie zijn torenhoog, maar de schatkist is leeg [1][2][5]. In november 2025 was er nog 950 miljoen euro nodig voor de plannen [5], maar er is nu simpelweg geen extra geld voor de Nederlandse Digitaliseringsstrategie [1][5]. Wat merkt u daarvan? De beloofde veilige overheidscloud komt er voorlopig niet [1][5]. Die blijft steken in een testfase [1][2][5]. Ook de plannen voor kunstmatige intelligentie (AI) bij de overheid krimpen in [1][5]. Het kabinet kiest nu noodgedwongen voor slechts zes specifieke computertaakjes, zoals het sneller afhandelen van uw bezwaarschriften [1][2]. Want ja, wie vandaag stilstaat, loopt morgen achter [1][2].
Miljoenen voor Groningen en zeebodems
Toch gooit het kabinet niet de hele handdoek in de ring. Er gaan gerichte miljoenen naar projecten die ons minder afhankelijk maken van Amerikaanse techreuzen [1][2][4]. Zo krijgt Groningen een eigen ‘AI-fabriek’ en reserveert het kabinet 120 miljoen euro voor een Europees AI-project [1][2]. Ook gaat er 18 miljoen euro naar onderzoek op de zeebodem [1][2]. Dat moet een nieuwe, veilige internetkabel via de Noordpool mogelijk maken [1][2]. Dat is hard nodig, want de invloed van kunstmatige intelligentie is gigantisch. AI-berichten beslaan weliswaar nog maar 1.3 procent van alle online berichten, maar ze trekken wel 23 keer meer reacties dan gewone berichten [2]. Dat zorgt voor grote risico’s voor ons democratische debat [2].
Telefoons in de kluis en een nieuwe digitale dienst
Om de jeugd te beschermen, grijpt het kabinet strenger in. In het huidige schooljaar 2026/2027 geldt op scholen de harde regel: mobieltjes gaan de hele dag in de kluis of blijven thuis [1][2]. Daarnaast wil Nederland in Europa een leeftijdsgrens van 15 jaar voor sociale media [1][2]. Om alle losse ICT-projecten binnen de overheid te bundelen, start er een speciale Nederlandse Digitale Dienst [1][2]. Deze club gaat direct aan de slag met drie projecten, waaronder het vertalen van ingewikkelde wetten naar bruikbare computercode [1][2]. De echte financiële pijn en de precieze plannen horen we eind 2026 in de jaarrapportage [1][2][5].