Onze geheime diensten geloofden een Russische topbron die zelf van niets wist.
Den Haag, woensdag, 8 juli 2026. De AIVD en MIVD noemden de Russische invasie in 2022 ‘onwaarschijnlijk’. Ze vertrouwden blind op een spion, terwijl Poetins eigen legertop ook van niets wist. Een pijnlijke blunder.
De blinde vlek van de Trêveszaal
Op 22 februari 2022 stonden AIVD-baas Erik Akerboom en MIVD-directeur Jan Swillens in de Haagse Trêveszaal [3]. Hun boodschap aan het kabinet-Rutte IV was geruststellend: een Russische invasie in Oekraïne was ‘onwaarschijnlijk’ [1][3][4]. De diensten vertrouwden blind op een ‘unieke en beproefde bron’ in de top van het Russische veiligheidsapparaat [1][3][4]. Maar er was een wezenlijk probleem. President Vladimir Poetin deelde zijn plannen destijds met slechts een handvol vertrouwelingen [1][3][4]. Zelfs de Russische legertop wist van niets [1][3][4]. Onze topbron zat dus simpelweg niet in de juiste kamer [3][4]. Terwijl de Amerikaanse CIA en Britse diensten al vanaf het najaar van 2021 luidkeels waarschuwden voor een invasie, bleef Den Haag vasthouden aan een eigen, foutieve analyse [1][3][4].
Het trauma van Irak en oude meuk
Waarom negeerde Nederland de bondgenoten? Dat kwam door het hardnekkige ‘Irak-trauma’ uit 2003 [1][3][4]. Destijds logen de Amerikanen over massavernietigingswapens [1][3][4]. Rob Bauer, destijds voorzitter van het Militair Comité van de NAVO, verwoordde de scepsis scherp: de tijd van geloven op blauwe ogen was voorbij [3]. Pas drie weken voor de inval, toen de diensten transporten van bloedplasma naar het front zagen, verschoof de conclusie naar ‘mogelijk’ [1][3][4]. Ambassadeur Jennes de Mol in Kyiv nam wel het zekere voor het onzekere en evacueerde zijn post [3][4]. Nederland stuurde uiteindelijk in februari 2022 een schamele militaire bijdrage: 2.000 helmen, 4.000 scherfvesten en vijf radars, waarvan er twee kapot waren [3]. Slechts 60% van deze radars werkte dus naar behoren [3]. ‘Oude meuk’, aldus een betrokkene bij Defensie [3].
De dure prijs van een blunder
De gevolgen van deze inlichtingenblunder zijn enorm [2][3]. Omdat Europese landen twijfelden, bleef harde afschrikking en extra militaire steun aan Oekraïne vooraf uit [1][3][4]. Dit had de oorlog mogelijk kunnen voorkomen [4]. Een interne evaluatie van de MIVD concludeert nu dat de Nederlandse diensten simpelweg te klein zijn voor dit soort geopolitieke analyses [3]. Ze spiegelden de situatie te veel aan de eigen rationele cultuur [3]. ‘Wat een fuck-up’, verzucht een anonieme inlichtingenofficier in een reconstructie van de Volkskrant van 7 juli 2026 [1][3]. Voor de Nederlandse burger laat dit zien hoe kwetsbaar onze veiligheid is als we blind varen op één bron [GPT]. Voortaan kijken we met heel andere ogen naar het Kremlin [1][3][4].