Nederland overweegt belasting op energiewinsten terwijl burgers worstelen met hoge rekeningen
Den Haag, maandag, 20 april 2026.
Het kabinet onderzoekt mogelijkheden om miljarden extra winst van energiebedrijven terug te laten vloeien naar consumenten. Terwijl Nederlandse huishoudens en bedrijven gebukt gaan onder torenhoge energie- en brandstofprijzen door de oorlog in het Midden-Oosten, maken energiemaatschappijen recordwinsten. Het kabinet presenteerde maandag een eerste pakket maatregelen en schaalde op naar crisisniveau 1 voor olie.
Kabinet bereidt zich voor op ergste scenario’s
Het kabinet presenteerde op maandag 20 april 2026 een brief aan de Tweede Kamer waarin het zich voorbereidt op vijf verschillende scenario’s - van ‘groen’ tot ‘zwart’ [1]. De directeur van het Internationaal Energie Agentschap noemt de huidige situatie “ernstiger dan die van 1973, 1979 en 2022 samen” [1]. Voor gewone Nederlanders betekent dit concreet dat de benzineprijs al steeg van €1,96 naar €2,35 per liter, terwijl diesel sprong van €1,73 naar €2,48 per liter [1]. De Straat van Hormuz blijft “nog steeds vrijwel afgesloten”, waardoor 20.000 million vaten olie per dag wegvallen [1]. Het kabinet schaalde gisteren op naar fase 1 van het Landelijk Crisisplan Olie, wat betekent dat er nu actief wordt gemonitord en gecommuniceerd [1].
Concrete hulp voor burgers en bedrijven vanaf juli
Vanaf 1 juli 2026 krijgen automobilisten en bedrijven direct hulp [1]. De maximale onbelaste reiskostenvergoeding stijgt van €0,23 naar €0,25 per kilometer, wat neerkomt op ongeveer €0,30 voordeel per liter brandstof [1]. Voor bestelauto’s wordt de motorrijtuigenbelasting gehalveerd voor een half jaar, terwijl vrachtauto’s helemaal geen motorrijtuigenbelasting hoeven te betalen tot eind 2026 [1]. Het kabinet reserveert €195 miljoen voor een noodfonds energie om de meest kwetsbare huishoudens komende winter te helpen [1]. Ook komt er €180 miljoen voor het Warmtefonds in 2026 en €40 miljoen voor energiefixers [1]. Een inruilregeling voor oude brandstofauto’s opent in het vierde kwartaal van 2026 [1].
Overwinsten blijven lastig grijpbaar
Over die veelbesproken overwinsten van energiebedrijven wordt het kabinet voorzichtig [1]. Nederland wint vrijwel geen olie zelf, dus eventuele extra winsten worden vooral in het buitenland gemaakt [1]. Het kabinet oordeelt dat er “geen aanwijzingen voor overwinst op de gasmarkt” zijn vanwege de relatief beperkte aardgasprijsstijging [1]. Bij olie zijn er wel “indicaties van hogere opbrengsten bij oliewinning en raffinage”, maar het is onduidelijk hoe de kosten zich hebben ontwikkeld [1]. Nederlandse raffinaderijen hadden juist jaren met lage marges of verliezen [1]. Het kabinet vindt het “onwenselijk om bovenop de vennootschapsbelasting unilateraal een extra heffing in te stellen” vanwege onduidelijkheid over de duur van hogere marges en lopende Europese overleggen [1]. De Autoriteit Consument en Markt publiceert begin mei 2026 een brandstofmonitor die meer duidelijkheid moet geven [1].