Rusland verstoort gps-signalen tot diep in Europa en dat merken zelfs buschauffeurs in Litouwen
Vilnius, dinsdag, 26 mei 2026.
Rusland breidde zijn gps-stoorzenders in Kaliningrad uit van 3 naar 36. Het bereik: 450 km. Zelfs busroosters in de Litouwse stad Klaipėda vallen stil.
Van 3 naar 36 antennes: Rusland schaalt massaal op in Kaliningrad
In Litouwen, aan de oostgrens van de NAVO, speelt zich iets af dat rechtstreeks gevolgen heeft voor vliegtuigen boven Nederland. Rusland heeft het aantal gps-stoorzenders in zijn militaire exclave Kaliningrad uitgebreid van 3 antennes begin 2025 naar maar liefst 36 antennes nu [1]. Dat zijn dus 33 extra antennes in nog geen anderhalf jaar tijd. Het effect is navenant: het bereik van de zogeheten ‘gps-spoofing’ bedraagt inmiddels 450 kilometer [1]. Dat dekt Estland, Letland, Litouwen, het grootste deel van Polen en stukken van Finland, Zweden, Belarus en de Oostzee [1]. Gps-spoofing werkt simpel maar gemeen: valse locatiesignalen worden uitgezonden, waardoor navigatiesystemen denken dat ze ergens anders zijn dan ze werkelijk zijn [2]. Vergelijk het met een slechte routeplanner die je doelbewust de verkeerde kant opstuurt — maar dan in een vliegtuig op 10 kilometer hoogte.
Ministers, presidenten en buschauffeurs: niemand ontkwam eraan
Dit is geen abstracte dreiging. Op 1 september 2025 ondervond het vliegtuig van Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen gps-storing op weg naar Bulgarije [1]. Op 24 september 2025 overkwam hetzelfde de privéjet van de Spaanse defensieminister Margarita Robles in de buurt van Kaliningrad [1]. Maar het meest tastbare voorbeeld komt niet uit de lucht, maar van de grond. In de Litouwse havenstad Klaipėda, op slechts 50 kilometer van de Kaliningradse grens, vallen online busroosters regelmatig uit [1]. Bussen worden gevolgd via gps, en als de signalen vervalst worden, weet het systeem simpelweg niet meer waar de bus is. “De online busroosters in Klaipėda werken niet meer tijdens de uitschieters, omdat ze bussen via gps volgen”, zei Darius Kuliesius, vicehoofd van de Litouwse communicatiewaakhond [1]. De verstoring begon niet van de ene op de andere dag. Kuliesius trekt een duidelijke lijn: “De incidentele storing begon tijdens de NAVO-top in Vilnius in 2023. Nu hebben ze de infrastructuur opgebouwd en is de storing structureel, permanent, een eindeloze Russische provocatie tegen de Europese veiligheid” [1].
Waarom Nederland dit serieus moet nemen
Een straal van 450 kilometer vanuit Kaliningrad raakt niet alleen Baltische staten. Nederlandse vliegtuigen die routes vliegen over Noord- en Oost-Europa kunnen te maken krijgen met verstoorde navigatiesignalen [1][2]. Europese luchtvaartmaatschappijen zijn al begonnen met het uitbreiden van pilotentraining om met gps-storingen om te gaan [2]. De NAVO en de EU worden opgeroepen om de afhankelijkheid van gps te verminderen en alternatieve navigatiesystemen te versterken [2]. Denk aan LoRa-netwerken, inertiale navigatie of het Europese Galileo-systeem als back-up [GPT]. Finland en Estland hebben Rusland al eerder beschuldigd van gps-jamming in het luchtruim van de regio [1]. Litouwen gaat nu een stap verder en benoemt de structurele aard van de dreiging expliciet. De boodschap is helder: dit is geen technisch incident meer, dit is beleid. En zolang busroosters in Klaipėda uitvallen en ministers in storing-gevangen vliegtuigen zitten, is het verstandig dat ook Nederland zijn navigatie-huiswerk op orde brengt.