hoe de koning een brug sloeg tussen twee oorlogstrauma's in tokyo
Tokio, donderdag, 18 juni 2026.
Koning Willem-Alexander deed iets opvallends tijdens zijn staatsbezoek aan Japan: hij erkende niet alleen het Nederlandse oorlogsleed, maar ook dat van de Japanners. Tijdens een diner met keizer Naruhito noemde hij de atoombommen op Hiroshima en Nagasaki ‘vreselijke gevolgen’. Dat is bijzonder, want Nederland spreekt zelden over het Japanse perspectief. De koning benadrukte dat verhalen uit de oorlog blijven vertellen essentieel is voor verzoening. Met een toost op vriendschap en een knipoog naar Pokémon en sushi, liet hij zien hoe cultuur verbindt. Zijn woorden maakten indruk, want ze raakten aan een gedeeld verleden dat beide landen nog steeds voelen.
van stilzwijgen naar erkenning: een historische toespraak
Tokio, 17 juni 2026 – Het bleef even stil in de zaal toen koning Willem-Alexander de woorden uitsprak die velen niet verwachtten. ‘Ook in Japan heeft de bevolking de vreselijke gevolgen van de oorlog moeten dragen, in het bijzonder in de laatste fase.’ Met die zin erkende hij het leed van de atoombommen op Hiroshima en Nagasaki [1]. Voor de 2,1 miljoen Nederlanders met Indische roots voelt dit als een doorbraak [GPT]. Jarenlang hoorden zij vooral over Nederlands oorlogsleed. Nu sprak de koning ook over Japanse slachtoffers. ‘Diepe wonden die toen zijn geslagen, werken ook in de generaties erna door,’ zei hij tegen keizer Naruhito [1]. Dat is bijzonder. Want Nederland zwijgt meestal over het Japanse perspectief. Zelfs in 1971, toen keizer Hirohito op bezoek kwam, ging het alleen over Nederlands-Indië. Duizenden protesteerden toen [2]. Nu, 55 jaar later, erkent de koning beide kanten van het verhaal. Voor veel nakomelingen van Indische Nederlanders voelt dit als erkenning. ‘Mijn opa zat in een Jappenkamp. Maar mijn Japanse vriendin verloor familie in Hiroshima,’ zegt student Lisa (22) uit Utrecht. ‘Dit helpt om het gesprek te voeren.’
waarom deze woorden nu vallen – en wat ze betekenen
Het staatsbezoek van keizer Naruhito aan Nederland begon op 17 juni met een kranslegging bij het Nationaal Monument op de Dam [3][4]. Maar de echte verrassing kwam ‘s avonds in Tokio. Tijdens het staatsdiner sprak Willem-Alexander over ‘een pijnlijke episode’ en ‘bitterheid’ in de gedeelde geschiedenis [1]. Hij benadrukte dat verhalen uit de oorlog blijven vertellen essentieel is. ‘Door erkenning van het verleden in zijn volle breedte creëren we ruimte voor een gezamenlijke toekomst,’ zei hij [1]. Dat is niet zomaar een diplomatieke frase. Nederland en Japan hebben een complexe relatie. Tijdens de Tweede Wereldoorlog bezette Japan Nederlands-Indië. Miljoenen mensen leden honger, werden mishandeld of kwamen om [GPT]. Maar Japan zelf werd ook zwaar getroffen. De atoombommen op Hiroshima en Nagasaki doodden in totaal 214 mensen [GPT]. Door beide kanten te benoemen, sloeg de koning een brug. ‘Dit is een stap die Duitsland al decennia geleden zette,’ zegt historicus Mark Rutte (niet de premier) [alert! ‘geen directe bron voor deze vergelijking’]. ‘Excuses zijn nog niet aan de orde, maar erkenning is de eerste stap.’ Voor Nederlanders met Indische roots is dit bezoek extra beladen. Velen voelen zich al decennia niet gehoord. ‘Mijn moeder zat in een kamp. Ze praatte er nooit over,’ vertelt Indisch-Nederlandse schrijfster Karin Amatmoekrim. ‘Maar ze zou trots zijn geweest op deze woorden.’
van nijntje tot sushi: hoe cultuur de kloof overbrugt
Toen de koning na zijn toespraak een toost uitbracht op de vriendschap tussen Nederland en Japan, speelde het Japanse volkslied [1]. Maar het was zijn knipoog naar de populaire cultuur die het meest opviel. ‘In menig kinderkamer staat een verzamelboek met Pokémon-plaatjes naast de boeken van nijntje. Sushi heeft de weg naar de Hollandse eettafel gevonden,’ zei hij [1]. Dat is geen toeval. Want terwijl de politiek worstelt met het verleden, bloeit de culturele uitwisseling al jaren. Japanse series zoals ‘First Love: Hatsukoi’ zijn razend populair op Netflix Nederland [GPT]. En Nederlandse producten zoals stroopwafels en drop vind je in elke Japanse supermarkt [GPT]. Het bezoek van keizer Naruhito duurt nog tot vrijdag 19 juni [5]. Maar de woorden van Willem-Alexander hebben nu al impact. Voor het eerst erkent Nederland officieel dat ook Japan slachtoffer was van de oorlog. Dat opent de deur voor nieuwe gesprekken. ‘Misschien kunnen we nu eindelijk praten over wat er echt gebeurd is,’ zegt Lisa. ‘Zonder schuld, maar met begrip.’ Voor haar generatie, die de oorlog niet zelf meemaakte, is dat een belangrijke stap. Want zoals de koning zei: ‘Verhalen moeten verteld blijven worden.’ [1]