De rijksten betalen minder belasting dan je denkt
Den Haag, woensdag, 6 mei 2026.
Het CPB onthult een paradox in het Nederlandse belastingstelsel: de allerrijkste 0,01 procent betaalt slechts 30 procent belasting, terwijl de groep daaronder meer dan 40 procent afdraagt. Rijke huishoudens gebruiken slimme fiscale trucjes om hun belastingdruk te verlagen. Het planbureau waarschuwt dat ons belastingstelsel ongelijkheid vergroot in plaats van verkleint. Hypotheekrenteaftrek en pensioenvoordelen zorgen voor grote verschillen tussen mensen met hetzelfde inkomen. De concentratie van vermogen aan de top groeit, terwijl erfbelasting weinig uitricht door ruime vrijstellingen. Het CPB roept al jaren op tot hervorming, maar de politiek blijft haperen bij ingrijpende aanpassingen.
Fiscale trucjes van de super-rijken
De cijfers spreken boekdelen. De 1 procent met de hoogste inkomens betaalt officieel meer dan 40 procent belasting, maar de allerrijkste 0,01 procent weet dit terug te brengen tot minder dan 30 procent [1]. Hoe doen ze dat? Door slim gebruik te maken van fiscale constructies die gewone burgers niet ter beschikking staan. Ze stellen belastingen langdurig uit en verdienen meer met hun vermogen door slimme belastingregels [2]. Het CPB waarschuwt dat ‘de meest welvarende huishoudens juist meer mogelijkheden hebben om de belastingdruk te verlagen’ [1]. Voor gewone werknemers betekent dit dat zij relatief meer betalen dan multimiljonairs.
Middenklasse krijgt de rekening
Fiscale regelingen zoals pensioenvoordelen en de hypotheekrenteaftrek zorgen in de middenklasse voor bizarre verschillen [2]. Twee buren met hetzelfde bruto-inkomen kunnen door deze regelingen totaal verschillende netto-inkomens overhouden. Een huiseigenaar met een hypotheek betaalt minder belasting dan een huurder met precies hetzelfde salaris [GPT]. Vermogen in box 3 - sparen en beleggen - kent een veel hogere belastingdruk dan de eigen woning en pensioenopbouw [1]. Het resultaat? Laagbelaste vermogenssoorten zoals woningen en pensioenen stegen de afgelopen jaren fors, terwijl vermogens in box 3 daalden [1].
CPB roept om drastische hervormingen
Het Centraal Planbureau heeft op 29 april 2026 concrete voorstellen gedaan om de ongelijkheid aan te pakken [1]. Ze willen de arbeidskorting afschaffen, de hypotheekrenteaftrek schrappen en het lage winstbelastingtarief voor ondernemers verhogen [1]. Ook moeten de hoogste tarieven in de inkomstenbelasting omhoog en aftrekposten verdwijnen [1]. Het CPB stelt paal en perk aan ‘misbruik’ van box 2 door fiscaal voordelig lenen uit de eigen bv te beperken [1]. De erfbelasting werkt nu nauwelijks omdat een groot deel van erfenissen en schenkingen binnen belastingvrijstellingen valt [2]. Het planbureau waarschuwt dat de kansengelijkheid onder druk staat: ‘Dat belemmert het benutten van talent en schaadt de brede welvaart’ [2].