De oorlog in Iran legt een bom onder jouw energierekening

2026-05-28 economie

Berlijn, vrijdag, 29 mei 2026.
Duitse economen snijden de groeiverwachting voor 2026 bijna door de helft. Oorzaak: de Iran-oorlog blokkeert de Straat van Hormuz en jaagt energieprijzen omhoog. Jij betaalt de rekening.

Van 0,9 naar 0,5 procent: de rekening klopt niet meer

Op 28 mei 2026 presenteerde de Sachverständigenrat — Duitslands topraad van economische adviseurs — zijn voorjaarsrapport aan bondskanselier Friedrich Merz in Berlijn [1]. De boodschap was hard: de groeiverwachting voor 2026 gaat van 0,9 procent naar 0,5 procent [1][2][8]. Dat is een daling van -44.444 procent. Financiminister Lars Klingbeil zat er ook bij [1]. De oorzaak? De Iran-oorlog heeft de scheepvaart door de Straat van Hormuz grotendeels stilgelegd [2], waardoor olie, gas, tarwe en meststoffen duurder worden. De energiecrisis slaat direct door in de inflatie: die stijgt naar verwachting naar gemiddeld 3,0 procent in 2026 en daalt daarna slechts licht naar 2,8 procent in 2027 [1][8]. Al in april 2026 bereikte de Duitse inflatie 2,9 procent — het hoogste niveau sinds januari 2024 [2]. De Frankfurter Rundschau omschreef het op 27 mei 2026 treffend: in plaats van een herstel krijgt Duitsland een mini-groei [7]. In een risicodraaiscenario van de Sachverständigenrat stijgt de olieprijs naar 120 USD per vat en zakt de groei in 2026 verder naar slechts 0,2 procent, met een inflatie van 3,5 procent [2]. Prettig vooruitzicht, niet.

Jij betaalt: hogere rekeningen, minder banen

De pijn landt rechtstreeks bij gewone huishoudens en bedrijven. De Sachverständigenrat stelt het onomwonden: de stijgende energieprijzen door de Iran-oorlog verlagen de koopkracht van private huishoudens en remmen investeringen af [1]. In de deelstaat Noordrijn-Westfalen (NRW) — de grootste industrieregio van Duitsland — waarschuwde het RWI (Leibniz-Institut für Wirtschaftsforschung) op 27 mei 2026 voor verdere prijsstijgingen in de komende maanden [4]. Konjunkturexperte Torsten Schmidt van het RWI zegt het zo: “Da kommen noch Belastungen auf die Verbraucher zu in den kommenden Monaten” [4]. Meer dan de helft van de NRW-bedrijven plant de gestegen kosten door te berekenen aan klanten, aldus Ralf Stoffels, voorzitter van de Industrie- und Handelskammern NRW [4]. In een IHK-enquête voorafgaand aan 27 mei 2026 keek slechts 12 procent van de bedrijven optimistisch vooruit, en vreesde één op de drie een slechte bedrijfsontwikkeling [4] — een pessimisme vergelijkbaar met de financiële crisis of de coronapandemie [4]. Op de arbeidsmarkt in NRW worden in 2026 zo’n 7.000 banen minder verwacht, na een groei van 16.000 banen in 2025 [4]. Energieminister Mona Neubaur van NRW benadrukte op 27 mei 2026: “Wir haben kein Versorgungsproblem, sondern ein Preissteigerungsproblem” [4]. Vertaald voor Nederland: de stroom blijft stromen, maar de prijs bijt.

Wat betekent dit voor Nederland?

Nederland is nauw verweven met de Duitse economie [GPT]. Als Duitsland niest, heeft Nederland al snel koorts. De energieprijsstijgingen op Europese markten raken Nederlandse huishoudens en bedrijven via dezelfde pijpleidingen en beurzen [GPT]. De Sachverständigenrat waarschuwt dat hoge energiekosten ook de industriële productie afremmen [1] — en juist chemie en andere energie-intensieve sectoren presteren al slecht op de exportmarkten, aldus Schmidt van het RWI [4]. Voor Nederland, met zijn grote chemische industrie (denk aan BASF-vestigingen en de Rotterdamse haven [GPT]), is dat een direct risico. NRW-minister Neubaur ziet in de Iran-crisis een tweede energiecrisis binnen vijf jaar en roept op tot meer tempo van de federale overheid [4]. Enig lichtpunt: de uitbouw van hernieuwbare energie in NRW drukt de elektriciteitsprijsstijgingen al enigszins [4]. Voor 2027 verwacht de Sachverständigenrat een licht herstel: 0,8 procent groei en 0,8 procent voor NRW [2][4]. Maar dat herstel is afhankelijk van één grote onbekende: hoe lang duurt de Iran-oorlog nog? [alert! ‘Duur en verdere escalatie van het Iran-conflict zijn onzeker en niet te voorspellen op basis van de beschikbare bronnen’] Totdat die vraag een antwoord heeft, blijft de energierekening een onaangename verrassing.

Bronnen

energieprijzen Iran-conflict