Bijna 17.000 Nederlandse kinderen zitten thuis zonder onderwijs terwijl minister Tielen alarm slaat
Nederland, woensdag, 20 mei 2026.
Het aantal thuiszittende leerlingen steeg naar 16.351 kinderen in schooljaar 2024-2025 - een toename van 9 procent. Minister Tielen noemt de cijfers ‘veel te hoog’. Oorzaken zijn nieuwkomers, Oekraïense vluchtelingen en vastgelopen jeugdzorg. Opvallend: ook medische vrijstellingen stegen met 15 procent naar 11.000 kinderen. Van thuiszitters keert slechts 44 procent terug naar school. Het kabinet werkt aan digitaal onderwijs op afstand en wil scholen in 2035 volledig inclusief maken.
Cijfers laten zorgwekkende trend zien
De nieuwste leerplichttelling toont een hardnekkig probleem dat Nederland al jaren in zijn greep houdt [1]. Naast de 16.351 kinderen zonder schoolinschrijving zitten er nog eens 4.804 leerlingen langdurig ongeoorloofd thuis - een stijging van 12 procent [1]. Deze kinderen staan wel ingeschreven op school maar blijven langer dan vier weken weg. Van alle thuiszitters keert slechts 44 procent terug naar school, bij langdurig verzuim ligt dat percentage op 42 procent [1]. Staatssecretaris Judith Tielen van de VVD erkent dat 98 procent van de Nederlandse kinderen wel naar school gaat, maar waarschuwt: ‘Het aantal kinderen dat afgelopen jaar op enig moment geen onderwijs volgde, is mij desalniettemin veel te hoog’ [1].
Oorzaken en opvallende toename vrijstellingen
Het kabinet wijst op drie belangrijke oorzaken voor de toename: de instroom van nieuwkomers, de oorlog in Oekraïne en problemen in de jeugdzorgketen [1]. Lange wachtlijsten zorgen ervoor dat kwetsbare kinderen niet op tijd de juiste hulp krijgen. Opvallend is dat ook het aantal medische en psychische vrijstellingen van de leerplicht steeg met 15 procent naar ruim 11.000 kinderen [1]. Ook vrijstellingen vanwege geloofsovertuiging namen toe [1]. Tielen kondigde eerder in het tv-programma Boos aan dat ze deze laatste categorie wil afschaffen [1]. In Tilburg stelt het CDA nu kritische vragen over het toekennen van vrijstellingen, naar aanleiding van de Boos-uitzending van 19 mei 2026 [2].
Kabinet zet in op nieuwe aanpak
De regering neemt concrete stappen om het probleem aan te pakken. De wet ‘Terugdringen Verzuim’ werd onlangs aangenomen en verplicht scholen om thuiszittende jongeren eerder te signaleren [1]. Het kabinet zet ook in op maatwerk, bijvoorbeeld met digitaal onderwijs op afstand [1]. De meest ambitieuze plannen richten zich op 2035, wanneer alle scholen ‘inclusief’ moeten zijn [1]. Dit betekent dat in principe alle leerlingen op reguliere scholen onderwijs kunnen volgen, ook kinderen die nu naar het speciaal onderwijs gaan. Tielen benadrukt dat dit niet betekent dat het speciaal onderwijs verdwijnt: ‘Zodat voor iedere leerling een plek is op een school in de buurt, ongeacht de zorg- of ondersteuningsbehoefte’ [1].