2500 Nederlandse kinderen verdwijnen van de radar door juridische chaos rond thuisonderwijs
Nederland, woensdag, 20 mei 2026.
Leerplichtambtenaren staan machteloos. Na een uitspraak van de Hoge Raad op 21 april 2026 mogen ouders alleen nog thuisonderwijs geven als er geen openbare school binnen 6 kilometer is. Maar wat gebeurt er met de 2500 kinderen die al vrijstelling hebben? Niemand weet het. Het Openbaar Ministerie stopt zelfs met het vervolgen van misbruikzaken vanwege onduidelijke wetgeving. Ondertussen groeide het aantal thuisonderwijskinderen sinds 2017 van 800 naar 2500 - zonder enige controle op hun ontwikkeling. BOOS toonde deze week twee jongeren die thuis slecht waren opgeleid en mishandeld. De vraag wordt steeds dringender: verdwijnen duizenden kinderen ongemerkt van de onderwijsradar?
Juridische chaos na Hoge Raad uitspraak
De uitspraak van de Hoge Raad op 21 april 2026 zorgde voor totale verwarring [2]. Kinderen mogen alleen nog vrijstelling van de leerplicht als er geen openbare school binnen 6 kilometer is voor basisscholen en 20 kilometer voor middelbare scholen [2]. Maar wat gebeurt er met de 2.475 kinderen die in schooljaar 2023/2024 al vrijstelling hadden [2]? Leerplichtambtenaren weten het niet. Het Openbaar Ministerie stopt zelfs met het vervolgen van misbruikzaken vanwege onduidelijke wetgeving en jurisprudentie [2]. Ouders moeten elk jaar vóór 1 juli een herhaalberoep indienen bij de leerplichtambtenaar [2], maar niemand weet wat er gebeurt als dat wordt afgewezen.
Explosieve groei zonder controle
Het aantal thuisonderwijskinderen explodeerde de laatste jaren. In 2017 waren er 800 kinderen [2], nu zijn het er bijna 2.500 [1][2]. Dat is een stijging van 212.5 procent in minder dan tien jaar. Het problème? Er is geen controle op of kinderen daadwerkelijk onderwijs krijgen en hoe het gaat met hun ontwikkeling [1]. Eva de Jong van het Nederlands Jeugdinstituut waarschuwt: ‘Er zijn vast veel ouders die hun thuisonderwijs heel doordacht hebben geregeld. Maar door het gebrek aan toezicht zou het ook heel erg slecht kunnen gaan met die kinderen. We weten het simpelweg niet’ [2]. Op dinsdag 18 mei 2026 toonde BOOS twee jongeren die thuis slecht waren opgeleid en zelfs mishandeld [2].
Ouders en experts verdeeld over oplossing
Josien van Putten, vicevoorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Thuisonderwijs, verdedigt het recht van ouders: ‘Als ouder kun je je beroepen op artikel 5 onder b van de leerplicht, dan hoef je je kind niet in te schrijven op een school. Maar dan zijn ouders wel verplicht om zelf te voorzien in de ontwikkeling en educatie van hun kind’ [2]. Ze bekritiseert de Hoge Raad: ‘De Hoge Raad kan geen wetten schrijven, alleen bestaande wetten uitleggen, maar lijkt nu op de stoel van de wetgever te zijn gaan zitten’ [2]. Haar vereniging pleit voor thuisonderwijs in de wet inclusief toezicht [2]. Corien van Starkenburg van Ingrado benadrukt dat de regels duidelijk zijn over afstanden tot scholen [2]. Ondertussen blijven duizenden kinderen in een juridisch niemandsland - onzichtbaar voor het onderwijssysteem.