friesland vindt pfas in elk slootje – en wil nu dat de kraan dichtgaat
Leeuwarden, woensdag, 17 juni 2026.
Elke druppel water in Friesland zit vol pfas. Uit onderzoek van Wetterskip Fryslân blijkt dat de giftige stof in álle oppervlaktewateren voorkomt, van grote meren tot de kleinste poldersloten. De concentraties liggen vrijwel overal boven de norm. Het waterschap slaat alarm en pleit als eerste in Nederland voor een totaalverbod op pfas. De stof breekt niet af, hoopt zich op in het milieu en kan kanker veroorzaken. Boeren, vissers en drinkwaterbedrijven zitten met de handen in het haar. Friesland wil dat Den Haag nú ingrijpt – voordat de vervuiling onomkeerbaar wordt.
een gif dat niet verdwijnt
Friesland staat voor een gifcrisis. Elke druppel oppervlaktewater in de provincie bevat pfas, de ‘eeuwige chemicaliën’ die niet afbreken in het milieu [1][2]. Van het IJsselmeer tot de kleinste poldersloot: de concentraties liggen vrijwel overal boven de wettelijke norm van 4,4 nanogram per liter [1]. Wetterskip Fryslân, het eerste waterschap dat een totaalverbod eist, noemt de situatie ‘ronduit zorgwekkend’ [2]. ‘We zien dat pfas zich ophoopt in vissen, gewassen en uiteindelijk in ons drinkwater’, zegt dijkgraaf Luzette Kroon [1]. De stof, gebruikt in alles van regenjassen tot pizzadozen, kan kanker en hormoonverstoring veroorzaken [GPT]. Boeren zien hun gewassen gevaar lopen, vissers vrezen voor hun vangst en drinkwaterbedrijven moeten extra filters plaatsen – wat de prijs van kraanwater opdrijft [3].
de kraan moet dicht
Wetterskip Fryslân wil dat Den Haag nú ingrijpt. Het waterschap pleit als eerste in Nederland voor een totaalverbod op pfas, niet alleen in producten maar ook in de industrie [1][3]. ‘De kraan moet dicht’, zegt Kroon [3]. Momenteel mag pfas nog in beperkte hoeveelheden worden gebruikt, maar Friesland wil dat volledig stopzetten. De roep om actie komt niet uit de lucht vallen: in 2024 en 2025 vond het waterschap pfas in álle 120 onderzochte wateren [1]. Ook restanten van gewasbeschermingsmiddelen, die vaak pfas bevatten, werden aangetroffen in akkerbouwgebieden [3]. ‘We kunnen niet wachten tot Europa in actie komt. Elke dag dat we niets doen, wordt de vervuiling erger’, aldus Kroon [1]. Het waterschap kijkt kritisch naar de landbouw, waar pfas-houdende bestrijdingsmiddelen nog steeds worden gebruikt [3].
wat betekent dit voor jou?
De pfas-crisis raakt iedereen in Friesland – en daarbuiten. Boeren vrezen dat hun gewassen worden afgekeurd als de pfas-normen strenger worden [3]. Vissers uit plaatsen als Lemmer en Harlingen zien hun vangst al dalen door de vervuiling [1]. Drinkwaterbedrijf Vitens moet extra zuiveringsstappen nemen, wat de prijs van kraanwater met 1.8 euro per jaar kan opdrijven [alert! ‘schatting op basis van zuiveringskosten’][1]. En consumenten? Die krijgen pfas binnen via voedsel, drinkwater en zelfs stof in huis [GPT]. ‘Je kunt het niet zien, niet ruiken, maar het zit overal’, zegt toxicoloog Martin van den Berg [2]. Friesland hoopt dat andere waterschappen volgen, maar voorlopig blijft het afwachten of Den Haag de Friese noodkreet serieus neemt. Tot die tijd blijft pfas zich ophopen – met onbekende gevolgen voor de gezondheid van toekomstige generaties [1][2].