Staatssecretaris De Bat gaf de Kamer verkeerde informatie over zoutwinning in de Waddenzee
Den Haag, zaterdag, 6 juni 2026.
Zoutwinning begon in 2014, niet in 2009. Die ene fout bracht een heel politiek debat in de war.
Eén verkeerd jaartal, grote politieke schade
Tijdens het commissiedebat Mijnbouw op 3 juni 2026 zei staatssecretaris Jo-Annes de Bat (CDA, Klimaat en Groene Groei) dat zoutwinning onder de Waddenzee al plaatsvond toen het gebied in 2009 de UNESCO-werelderfgoedstatus kreeg [1][4]. Dat klopt niet. De zoutwinning begon pas in 2014 [1][2]. Wat De Bat had willen zeggen: dat de zoutwinningsaanvraag van bedrijf Frisia — ingediend in 2007 — al bekend was op het moment van de UNESCO-aanmelding in 2009 [5]. Kleine nuance, groot verschil. De Waddenzee is namelijk geen achtertuin waar je ongestraft mag boren. Het is werelderfgoed, met internationale beschermingsregels die er expliciet op gericht zijn nieuwe mijnbouwactiviteiten te voorkomen [2][3]. Die fout gooide het hele debat overhoop. Kamerlid Sjoukje van Oosterhout (PRO) wees er direct op dat het Werelderfgoedcomité geen nieuwe mijnbouwvergunningen wil [2]. Frank Petersen van de Waddenvereniging liet weinig aan de verbeelding over: “Mijn teleurstelling in staatssecretaris De Bat is vanmiddag ongelooflijk groot geworden” [2].
Minister Van Essen ruimt de rommel op
De Bat was er zelf niet bij om de schade te beperken. Dat deed minister Jaimi van Essen namens hem, een dag later op 4 juni 2026 tijdens het commissiedebat Natuur [1][5]. Van Essen noemde de uitspraak van De Bat “te kort door de bocht” en zette de feiten recht [1][4]. Kamerlid Laura Bromet (PRO) reageerde scherp. Ze vroeg meteen of de foutieve informatie ook was gebruikt als argument voor het zogeheten ontwerpbesluit Havenmond — het besluit waarmee het kabinet zoutwinningsbedrijf Frisia toestemming wil verlenen om tot 2052 zout te winnen onder het Wad [2][5]. De Bat stelde haar in een brief aan de Tweede Kamer op vrijdag 5 juni 2026 gerust: de fout in het debat had geen invloed op de inhoudelijke beoordeling van de vergunningsaanvraag [4][5]. Bromet omschreef het verkeerd informeren van de Kamer eerder als een “politieke doodzonde” [1][2]. En daar heeft ze een punt. Volksvertegenwoordigers controleren de regering op basis van de informatie die ze krijgen. Als die informatie niet klopt, werkt democratie niet [GPT].
Wat betekent dit voor de Waddenzee — en voor jou?
De fout van De Bat verandert niets aan het kabinetsbeleid. Het kabinet wil Frisia nog steeds toestemming geven om tot 2052 zout te winnen onder de Waddenzee [2][4]. De vergunning geldt onder voorwaarden: als de zeebodem te veel daalt, kan de winning worden stilgelegd — het zogeheten ‘hand aan de kraan-principe’ [4][5]. Frisia beschikt momenteel over een natuurvergunning met een looptijd tot en met 2035 [5]. Op basis van het nieuwe winningsplan wordt bekeken of een nieuwe of gewijzigde natuurvergunning nodig is [5]. Tegenstanders, waaronder natuurorganisaties, gemeenten en de provincie Fryslân, zijn fel gekant tegen de plannen [2][3]. Van Oosterhout (PRO) kondigt aan een voorstel in te dienen om uitbreiding van de zoutwinning te blokkeren [2]. Volgende week reist De Bat zelf naar Friesland om verder te praten over de zoutwinning onder het Wad [1]. Of hij daar beter voorbereid aankomt, mag de burger hopen.