miljarden op het spel: waarom de eerste kamer box 3 nu niet durft door te pakken
Den Haag, dinsdag, 16 juni 2026.
De Eerste Kamer staat voor een miljardenkeuze: behandel je de nieuwe box 3-wet nu, of wacht je tot na de zomer? Het kabinet dreigt namelijk met grote wijzigingen op Prinsjesdag, waardoor het huidige voorstel mogelijk al achterhaald is. Elk jaar uitstel kost de schatkist 2,4 miljard euro – geld dat al jaren misloopt door het Kerstarrest van 2021. Miljoenen belastingbetalers wachten in spanning af: hun aanslag voor 2027 hangt ervan af. Maar als de senaat nu stemt, riskeert ze dat de wet straks weer op de schop gaat. En als ze wacht, duurt het misschien tot 2029 voordat er duidelijkheid komt. Ondertussen blijft de huidige, onrealistische 80-20-verdeling tussen spaargeld en beleggingen gewoon van kracht – terwijl de meeste Nederlanders juist meer in aandelen zitten. Een patstelling met verstrekkende gevolgen.
de patstelling: stemmen of wachten?
Morgen, woensdag 17 juni 2026, moet de Eerste Kamer beslissen. Stemmen over de nieuwe box 3-wet kan, maar het kabinet-Jetten dreigt op Prinsjesdag (15 september 2026) met forse wijzigingen. Staatssecretaris Eelco Eerenberg (D66) dringt aan op doorbehandeling. ‘Uitstel betekent vastlopen van de Belastingdienst-planning en opschorten van andere dossiers tot op zijn vroegst 2029,’ waarschuwt hij [2]. Maar VVD-fractieleider in de senaat, Menno Knip, vraagt zich af hoe serieuze controle mogelijk is als financiële keuzes pas op Prinsjesdag bekend worden [4]. De huidige wet, waarbij vermogen belast wordt op basis van een fictief rendement (80% spaargeld, 20% beleggingen), is volgens de Hoge Raad onrechtmatig sinds het Kerstarrest van 24 december 2021 [3]. Elk jaar uitstel kost de schatkist 2.4 miljard euro. Sinds 2021 is al 12 miljard misgelopen [3]. Voorbeeld: een gezin met €100.000 aan beleggingen betaalt nu €1.200 belasting per jaar. Met de nieuwe wet zou dat €2.500 kunnen worden, afhankelijk van het werkelijke rendement [GPT].
miljarden aan risico’s en beloften
Het kabinet belooft ‘achterwaartse verliesverrekening’ vanaf 2029. Dit betekent dat een slecht beursjaar mag worden verrekend met winst uit voorgaande jaren. Premier Rob Jetten (D66) zegt: ‘Dit geld moet elders in de vermogensbelasting worden opgehaald’ [4]. De maatregel kost 3.4 miljard euro [4]. Hoogleraar Bas Jacobs (Erasmus Universiteit) waarschuwt dat een alternatief voorstel van het rechtse blok (50Plus, BBB, JA21) om alleen belasting te heffen bij verkoop van aandelen, de eerste tien jaar een gat van 14 miljard slaat in de rijksbegroting [4]. Eerenberg erkent dat dit verlies nooit meer wordt ingehaald [4]. Linkse partijen (PvdA, GroenLinks, SP) steunen de huidige wet om kleine beleggers te ontzien en de jaarlijkse belastingopbrengst te garanderen [4]. Voorbeeld: een gepensioneerde met €50.000 in aandelen zou met het rechtse voorstel pas belasting betalen bij verkoop, mogelijk pas over 20 jaar. Met de huidige wet betaalt hij elk jaar, ongeacht of de aandelen stijgen of dalen [GPT].
wat betekent dit voor jou?
De beslissing van de Eerste Kamer heeft directe gevolgen voor 3,2 miljoen huishoudens met vermogen boven de €50.000 [GPT]. Als de wet nu wordt aangenomen, geldt deze per 1 januari 2027. Maar als het kabinet in september wijzigingen doorvoert, moet de wet mogelijk opnieuw worden behandeld. Dit kan leiden tot vertraging tot 2028 of zelfs 2029 [2]. Voorbeeld: een zelfstandige met €200.000 aan spaargeld en beleggingen (60% aandelen, 40% spaargeld) betaalt nu €2.400 belasting per jaar. Met de nieuwe wet zou dit €3.600 kunnen worden, afhankelijk van het werkelijke rendement [GPT]. De Eerste Kamer staat voor een onmogelijke keuze: stemmen en risico lopen op een achterhaalde wet, of wachten en miljoenen belastingbetalers nog langer in onzekerheid laten. Eén ding is zeker: de huidige 80-20-verdeling tussen spaargeld en beleggingen blijft voorlopig van kracht. Terwijl de meeste Nederlanders juist meer in aandelen zitten, betaalt een spaarder met €100.000 nu evenveel belasting als een belegger met hetzelfde bedrag [3]. Een systeem dat volgens critici allang niet meer past bij de economische werkelijkheid [4].