Harderwijk zet tanden: COA riskeert boete van 91.000 euro per dag als azc niet sluit
Harderwijk, zaterdag, 6 juni 2026.
Het azc in Harderwijk had op 1 juni 2026 dicht moeten zijn. Dat gebeurde niet. Nu dreigt een boete van 91.000 euro per dag, oplopend tot 8,19 miljoen euro.
Tien jaar geduld, nu is het op
In Harderwijk staat een azc op het voormalige kazerneterrein aan de Graaf Ottolaan. Al tien jaar lang. De gemeente gaf het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) in 2016 een vergunning voor maximaal tien jaar [2][4]. Die klok is op 1 juni 2026 afgelopen. Het azc had die dag dicht moeten zijn. Dat gebeurde niet [1][2]. Bijna achthonderd mensen wonen er nog altijd [2][4]. Het COA zegt geen andere opvangplek te kunnen vinden door een landelijk tekort [2]. De gemeente Harderwijk begrijpt de druk, maar wijst daar ‘nadrukkelijk naar Den Haag’, waar jarenlang onvoldoende maatregelen zijn genomen [2]. Burgemeester Jeroen Joon stuurde het COA op 4 juni 2026 een formele brief met een dwangsom [4]. De boodschap: jullie hebben drie maanden. Daarna kost elke dag 91.000 euro [2][4]. In negentig dagen kan de boete oplopen tot 8.190 million euro [2][4]. Ter vergelijking: in Ter Apel liep de teller al op tot 6,5 miljoen euro, en in Epe en Hardenberg lopen dagelijkse boetes van respectievelijk 63.480 en 55.000 euro per dag nog steeds door [2][4]. Het COA heeft in Hardenberg de dwangsom nog niet betaald en vecht de boete in Epe aan bij de rechter [4]. Burgemeester Joon trekt daardoor het nut van dwangsommen openlijk in twijfel [4]. Toch zet Harderwijk door.
Vijfhonderd huizen wachten
Het conflict gaat niet alleen over principes. Het gaat over bakstenen. Of het gebrek daaraan. Op het terrein van het azc wil de gemeente vijfhonderd nieuwe huizen en 24 appartementen bouwen [2][4]. Zolang het COA niet vertrekt, blijft die nieuwbouwwijk in de ijskast [1][2]. Voor omwonenden is dat extra wrang: zij rekenden op sluiting na tien jaar [1][2]. Nu eist de gemeente ook dat minderjarige vluchtelingen het terrein verlaten [3]. De gemeente stelt dat bijna achthonderd mensen opvangen zonder geldige vergunning ‘geen marginale overtreding’ is [2]. De dwangsom is vastgesteld op 125 procent van de opvangkosten, als directe prikkel om te stoppen [2]. Het college is helder: een nieuwe, al dan niet tijdelijke vergunning is geen optie [2]. ‘Het vertrouwen van onze inwoners in de overheid staat of valt bij het nakomen van gemaakte afspraken’, schrijft het college aan het COA [2][4].
Harderwijk is niet alleen
Harderwijk staat niet alleen in dit conflict. Meerdere gemeenten in Nederland hebben al dwangsommen opgelegd aan het COA [2][4][5]. In Ter Apel betaalde het COA dagelijks 50.000 euro; de teller staat voorlopig stil op 6,5 miljoen euro [2][4]. In Epe loopt een dagelijkse boete van 63.480 euro en in Hardenberg van 55.000 euro [2][4][5]. Het bredere beeld is duidelijk: de landelijke opvangcapaciteit staat zwaar onder druk, en gemeenten die afspraken hebben gemaakt, voelen zich in de steek gelaten door Den Haag [2][4]. Het COA heeft tot uiterlijk 4 september 2026 om het azc in Harderwijk te sluiten [4][5]. Doet het dat niet, dan tikken de euro’s vrolijk door. En dan wordt het een dure herfst.