Extreemrechts vindt elkaar opnieuw via azc-protesten
Nederland, donderdag, 11 juni 2026.
Na corona raakte extreemrechts versnipperd. Nu hergroeperen aanhangers zich via azc-protesten. De AIVD slaat alarm.
Amersfoort als spiegel van een landelijke trend
Op zaterdag 6 juni 2026 staat een tiental mannen in het zwart op het Eemplein in Amersfoort, Nederlandse vlag op de rug, terwijl een AI-stem uit twee grote boxen schalt over het drukbezochte winkelplein [1]. Ze zijn lid van Nationale Trots, een actiegroep opgericht in oktober 2025 door vrachtwagenchauffeur Vincent uit Emmen [1]. De groep telt inmiddels bijna 5.000 volgers op Facebook [1]. Dat klinkt misschien niet indrukwekkend, maar het gaat hier niet alleen om likes. Vincent zegt het zelf het beste: ‘We komen nu ook op elkaars verjaardagen.’ [1] Uit hetzelfde kamp klinkt een veelzeggende verzuchting van een groepje vrouwen uit Amersfoort, herkenbare gezichten van de coronademonstraties van 2020 tot 2023: ‘We waren één grote familie, en dat was in één keer weg.’ [1] En nu zijn ze er weer, bij elkaar, via de azc-protesten.
Van coronavacuüm naar azc-front: de AIVD ziet het aankomen
Na de coronaperiode raakte extreemrechts zwaar versnipperd. Interne scheuringen en gebrek aan organisatie brachten het aantal actieve extreemrechtse aanhangers in Nederland naar een historisch dieptepunt — vergelijkbaar met de winter van 2008, toen de AIVD slechts 300 actieve aanhangers telde [1]. Maar de huidige golf van lokale azc-protesten fungeert als een nieuwe magneet [1][4]. De AIVD waarschuwt dat extreemrechtse actoren aanhaken bij die lokale protesten om hun achterban te vergroten en de democratische rechtsorde te ondermijnen [4]. Ze gebruiken daarvoor online platforms zoals Telegram én fysieke bijeenkomsten [4]. Het patroon is zichtbaar door heel Nederland: op 9 juni 2026 veranderde het Twentse dorp Vriezenveen — 14.000 inwoners — tijdelijk in een vesting tijdens een demonstratie onder de slogan ‘Nederland wordt één groot azc’, waarbij drie mensen werden aangehouden [2]. In april 2026 werd de brandweer in Loosdrecht al gehinderd tijdens een brandstichting bij een azc [6]. Demonstreren verschuift naar intimidatie en geweld, schrijft De Kanttekening [6].
Twee werelden, één Nederland
Tegenover de extreemrechtse hergroepering staat een tegenkracht. Op 21 mei 2026 kwamen volgens de organisatie ruim 10.000 demonstranten bijeen op het Domplein in Utrecht voor de solidariteitsmanifestatie ‘Vluchtelingen welkom’, georganiseerd door Extinction Rebellion, de Dolle Mina’s en DeGoedeZaak [6]. ‘De zwijgende meerderheid is pro-mens en zwijgt niet meer’, zei demonstrant Bert op het Domplein [6]. Ondertussen roept de organisatie MiGreat op tot slaapprotesten bij gemeentehuizen in steden als Tilburg, Almere en Urk, omdat die gemeenten onder de opvangcapaciteit zitten [4]. Politiek loopt de spanning ook op: DENK-Kamerlid Ismail El Abassi noemde de anti-azc-beweging op 8 juni 2026 ‘de meest extremistische groep’ die hij kent [3] — een uitspraak die op sociale media tot felle reacties leidde [3]. Het debat is rauw en polariserend. Wat duidelijk is: extreemrechts heeft na corona zijn weg terug gevonden, niet via één grote partij of leider, maar via honderden kleine plekken door het land waar mensen — zoals Vincent uit Emmen — elkaar weer vinden. Op verjaardagen. En bij azc’s [1].